پروردگار مىافزايد و عزّت خداوند را در قلوبشان فزونى مىبخشد » . ( و ليس في أطباق السّماء موضع إهاب « 1 » إلّا و عليه ملك ساجد ، أو ساع حافد ، « 2 » يزدادون على طول الطّاعة بربّهم علما ، و تزداد عزّة ربّهم في قلوبهم عظما ) .
اين تعبير از يك سو نشان مىدهد كه عدد فرشتگان الهى تا چه حد زياد و گسترده است ، به گونهاى كه تمام آسمانها را پر كردهاند ؛ اعم از فرشتگانى كه مأموريّتهايى در ادارهء عالم بر عهدهء آنها گذارده شده ، و فرشتگانى كه كارشان پيوسته عبادت و بندگى خداست .
از سوى ديگر هر دو گروه به خاطر طول اطاعت پروردگار روز به روز بر علم و معرفتشان افزوده مىشود و به عظمت پروردگار آشناتر مىشوند .
و اين درس ديگرى است براى انسانها كه بدانند تقوا و اطاعت ، سبب فزونى علم و معرفت و آشنايى بيشتر به صفات جمال و جلال پروردگار است و در واقع اين دو در هم تأثير متقابل دارند ؛ معرفت بيشتر ، سبب طاعت فزونتر مىگردد و طاعت بيشتر ، سبب علم و عرفان عميقتر مىشود ! در حديثى از امام صادق عليه السّلام مىخوانيم كه شخصى از آن حضرت پرسيد : آيا فرشتگان بيشترند يا انسانها ؟ امام در جواب فرمود : « و الّذي نفسي بيده ! لعدد ملائكة اللّه في السّموات أكثر من عدد التّراب في الأرض ؛ و ما في السّماء من موضع قدم إلّا و فيها ملك يسبّحه و يقدّسه ؛ قسم به كسى كه جانم در دست اوست ! عدد فرشتگان خدا در آسمانها ، بيشتر است از عدد ذرّات خاك در زمين و در تمام آسمانها به اندازهء جاى پايى نيست مگر اينكه در آنجا فرشتهاى تسبيح و تقديس خدا مىگويد » . « 3 »
هامش
( 1 ) « إهاب » به معناى پوست حيوان است ؛ يا خصوص پوستى كه دبّاغى شده .
( 2 ) « حافد » از مادّهء « حفد » ( بر وزن هفت ) به معناى سرعت در عمل است .
( 3 ) تفسير قمى « جلد دوم » صفحهء 255 .