خارج نمود در حالى كه هيچ چيز نمىدانستيد و براى شما گوش و چشم و عقل قرار داد ( مطالبى را از طريق شنوايى و تعلّم و حقايقى از طريق مشاهدهء با چشم و مسايلى را از طريق تحليلهاى عقلى فرا مىگيريد ) تا شكر نعمت او را به جا آوريد » . « 1 » در ششمين توصيف مىفرمايد : « و هر قدرتمندى غير او گاه توانا و گاه ناتوان است » ( و كلّ قادر غيره يقدر و يعجز ) دليل آن نيز در نامحدود بودن ذات خداوند و محدود بودن غير او نهفته است ، چون ذات او نامحدود است و قدرتش كه عين ذاتش مىباشد آن هم نامحدود است ، ولى غير او هر كس كه باشد قدرتى محدود دارد ، به همين دليل نسبت به بعضى از امور توانا و نسبت به بعضى از امور ، ناتوان مىباشد و حتّى انجام يك كار معيّن در پارهاى از شرايط و بعضى از حالات براى او ممكن و در پارهاى ديگر از شرايط غير ممكن است .
يك انسان در هر روز از عمرش و يا در هر ساعتى ، ممكن است از نظر قدرت در حال دگرگونى باشد ، تنها كسى كه هميشه و در همه حال بر هر چيزى توانا است ذات قادر متعال است و اينكه بعضى سؤال مىكنند اگر قدرت خداوند شامل همه چيز مىشود آيا مىتواند تمام دنيا را در فضاى كوچكى به اندازهء يك تخم مرغ قرار دهد ، بىآنكه تخم مرغ بزرگ و يا فضا كوچك شود ، يك مغالطه بيش نيست ! به عبارت ديگر : صورت سؤال غلط است چرا كه مفهومش اين است كه آيا ممكن است در آن واحد ، دنيا هم بزرگ باشد ، هم كوچك و فضاى تخم هم به اندازهء كنونى باشد و هم به اندازهء عالم . يا به تعبير ديگر : اين سؤال به منزله اين است : « آيا خداوند قادر است كه دنيا را كوچك كند و در همان حال كوچك نكند و فضاى تخم مرغ را به اندازهء عالم كند و در همان حال نكند ! ؟ »
هامش
( 1 ) سورهء نحل ، آيهء 78 .