در هشتمين توصيف ، سخن از « بصير » بودن خداوند است كه از جهاتى به سميع بودن او شباهت دارد ، مىفرمايد : « هر بينندهاى غير او ، از ديدن رنگهاى ضعيف و اجسام بسيار كوچك ، ناتوان است » . ( و كلّ بصير غيره يعمى عن خفّى الألوان و لطيف الأجسام ) بينايى در ما و جانداران ديگر ، از طريق چشم است و آن ، دستگاه بسيار ظريف و پيچيدهاى است كه از طبقات مختلفى تشكيل يافته و هر يك از آنها وظيفهء خاصّى به عهده دارد و هنگامى كه دست به دست هم دهند ، تصوير كوچك و روشنى را همانند يك دوربين عكّاسى دقيق ، روى « شبكيّهء » چشم منعكس مىكند و اعصاب بسيار حسّاس « شبكيّه » تصوير را از آنجا به مغز منتقل مىكند ، ولى به هر حال توانايى تصوير براى چشم از صحنههاى مختلف محدود است و دانشمندان مىگويند : « انسان اشيايى را مىبيند كه امواج ارتعاشات نور برخاسته از آن ، در هر ثانيه بين 458 هزار ميليارد تا 727 هزار ميليارد باشد و كمتر و بيشتر از آن ، هر چه در فضا از امواج و ارتعاشات نورى است ، براى ما قابل رؤيت نمىباشد . » جاندارانى وجود دارند كه قدرت بينايى آنها از ما بسيار بيشتر است ، از جملهء آنها پرندگان شكارى هستند كه از فاصله بسيار دور ، اشياى بسيار كوچك را از روى زمين مىبيند ولى باز قدرت بينايى آنها محدود است .
اشياى كوچك تا حدّ معيّنى با چشم ديده خواهد شد و از آن كوچكتر را مىتوان با ميكروسكوپهاى معمولى ديد و باز از آن كوچكتر را با ميكروسكوپهاى الكترونيكى - كه اشيا را بسيار بزرگتر مىكند - مىتوان ديد ، ولى فراتر از آن ، اشيايى وجود دارد كه با آنها هم قابل رؤيت نيست .
اضافه بر اين ، هر قدر نور كمتر مىشود ، قدرت ديد كمتر مىشود تا آنجا كه در تاريكى شديد ، هيچ چيز قابل مشاهده نيست . ممكن است چشم بعضى از جانداران در تاريكى ، بسيار بهتر از انسان ببيند و ممكن است دوربينهاى مخصوصى كه از
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 77
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٧٧