صالحى انجام دهم ( ولى به او گفته مىشود ) چنين نيست ! اين سخنى است كه او به زبان مىگويد ( و اگر بازگردد اعمالش همچون گذشته است ) . » « 1 » و در پنجمين و آخرين اندرز مىافزايد : « بدانيد كسى كه بر ضد هواى نفسش كمك نشود تا واعظ و رادعى از درون جانش براى او فراهم گردد ، مانع و واعظى از غير خودش نخواهد يافت » . ( و اعلموا أنّه من لم يعن على نفسه حتّى يكون له منها واعظ و زاجر ، لم يكن له من غيرها لا زاجر و لا واعظ ) .
اشاره به اين كه هدايتها بايد از درون جان انسان سرچشمه بگيرد . تا زمينههاى درون ذات ، آماده نباشد ، سخنان واعظ برون ، تأثير نخواهد كرد . بنابراين ، نخست بايد انسان تصميم بر احياى وجدانش بگيرد و امدادهاى الهى به سراغش بيايد ، تا واعظ درون بر كرسى وعظ بنشيند و غوغاهاى هوسها خاموش گردد و صداى او به گوش جان برسد و در اينجا است كه انسان آمادهء پذيرش سخنان انبيا و اوليا و پيام حق از هر واعظى مىشود و اين نكتهاى است بسيار مهم در مسايل تربيتى و خودسازى .
نكتهها
1 - وزن و حساب در عرصهء محشر
آيات و روايات فراوانى به ما مىگويد : روز قيامت ميزانهاى سنجش بر پا مىشود و همه چيز را وزن مىكنند و از تعبيرات آيات چنين بر مىآيد كه نه تنها اعمال را به وزن مىكشند ، بلكه انسانها را هم مورد سنجش قرار مىدهند ، يعنى هم عقايد و نيّات و اخلاق كه در درون وجود انسان است ، مورد سنجش قرار مىگيرد و هم اعمال كه در برون است .
هامش
( 1 ) سورهء مؤمنون ، آيهء 99 - 100 .