حساب گرفتار پشيمانى نشويد - همان پشيمانى كه سودى از آن نخواهيد برد - در همين دنيا ، خودتان پيوسته اعمال و نيّات و اخلاق خود را وزن كنيد و به حساب خويش برسيد ، كاستىها را جبران نماييد و فزونىها را شكر گوييد . آرى ، انسان عاقل كسى است كه پيش از آن كه او را در برابر ميزان دعوت كنند ، خويشتن و اعمال خويش را توزين نمايد و پيش از آن كه به حساب او برسند ، به حساب خويشتن برسد .
در حديثى از امام موسى بن جعفر عليهم السّلام مىخوانيم :
« ليس منّا من لم يحاسب نفسه في كلّ يوم ، فإن عمل خيرا استزاد اللّه منه ، و حمد اللّه عليه ، و إن عمل شيئا شرّا استغفر اللّه و تاب عليه
، كسى كه همه روز به حساب خويش نرسد ، از ما نيست ، اگر كار نيكى انجام داده ، از خدا فزونى طلبد و خدا را سپاس گويد و اگر كار بدى انجام داده ، استغفار و توبه كند . » « 1 » در حديث پر معناى ديگرى از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله آمده است كه به « ابوذر » فرمود :
« يا أباذرّ ! حاسب نفسك قبل أن تحاسب ، فإنّه أهون لحسابك غدا ، وزن نفسك قبل أن توزن ،
اى ابوذر ! پيش از آن كه به حساب تو برسند ، به حساب خويش رسيدگى كن ! چرا كه حساب فرداى قيامت را بر تو آسان مىكند و قبل از آن كه در برابر ميزان ، قرار بگيرى خود را وزن كن » . « 2 » « علّامهء مجلسى » در « بحارالانوار » در حديث ديگرى از سلسله مواعظ پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خطاب به « ابوذر » چنين نقل مىكند :
« يا أباذرّ ! لا يكون الرّجل من المتّقين ، حتّى
هامش
( 1 ) ميزان الحكمة ، جلد 1 ، حديث شمارهء 3845 ( مادّهء حساب )
( 2 ) همان مدرك ، حديث 3841 .