بخش چهارم
عباداللّه ! زنوا أنفسكم من قبل أن توزنوا ، و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا ، و تنفّسوا قبل ضيق الخناق ، و انقادوا قبل عنف السّياق ، و اعلموا أنّه من لم يعن على نفسه حتّى يكون له منها واعظ و زاجر ، لم يكن له من غيرها لا زاجر و لا واعظ .
ترجمه
اى بندگان خدا ! خويشتن را وزن كنيد ( و ارزش خود را بسنجيد ) پيش از آنكه شما را وزن كنند ، و به حساب خود برسيد ، پيش از آنكه شما را به حساب آورند . و تا راه نفس گرفته نشده ، تنفّس كنيد ، ( تا فرصتها باقى است به اعمال صالح بپردازيد ) و پيش از آنكه شما را وادار به تسليم كنند ( در برابر حق ) تسليم شويد و بدانيد كسى كه بر ضدّ هواى نفسش كمك نشود ، تا واعظ و رادعى از درون جانش براى او فراهم گردد ، مانع و واعظى از غير خودش نخواهد يافت .
شرح و تفسير
خودتان حسابگر خود باشيد !
امام عليه السّلام در آخرين فراز اين خطبه - كه در واقع به منزلهء نتيجهگيرى از تمام بخشهاى پيشين است - اشاره به چند نكتهء مهم مىفرمايد كه به گفتهء « ابن