ابى الحديد » از تعبيرات بسيار فصيح و لطيف و كمياب است . « 1 » نخست مىفرمايد : « اى بندگان خدا ! خويشتن را وزن كنيد ( و ارزش خود را بسنجيد ) پيش از آن كه شما را وزن كنند ، و به حساب خود برسيد پيش از آن كه شما را به پاى حساب آورند . » ( عباد اللّه ! زنوا أنفسكم من قبل أن توزنوا ، و حاسبوها من قبل أن تحاسبوا ) .
مىدانيم همانگونه كه انسان در اين دنيا ، به هنگام انجام معاملات ، نخست متاع مورد نظر را وزن مىكند ، سپس به حساب قيمت آن مىرسد و اگر در وزن ، يا در حساب قيمت ، گرفتار اشتباه شود ، سرمايهء خودش را از دست خواهد داد و گرفتار زيان و خسران خواهد شد ، در امور معنوى نيز بايد چنين كند . ارزش و وزن اعمال خويش ، بلكه وزن خودش را از نظر ايمان و اخلاق ، بايد معيّن كند و بعد به حساب آن برسد ، تا اگر ضرر و زيان و كاستى دامان او را گرفته ، هر چه زودتر در مقام جبران برآيد و نوبت به وزن و حساب آخرت نرسد كه در آنجا راهى براى جبران نيست و جز ندامت و شرمسارى نتيجهاى عايدش نمىشود .
مىدانيم در صحنهء قيامت ، مسألهء توزين اعمال بلكه توزين اشخاص ، حق است .
قرآن مجيد مىگويد :
« وَ الْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ »
، وزن كردن در آن روز ، حق است » « 2 » و همچنين حسابرسى اعمال در آن روز از مسلّمات است . به همين دليل يكى از نامهاى قيامت « يومالحساب » است . قرآن مجيد مىگويد
« وَ قالَ مُوسى إِنِّي عُذْتُ بِرَبِّي وَ رَبِّكُمْ مِنْ كُلِّ مُتَكَبِّرٍ لا يُؤْمِنُ بِيَوْمِ الْحِسابِ »
، موسى گفت : « من به پروردگارم و پروردگار شما پناه مىبرم از هر متكبّرى كه به روز حساب ايمان نمىآورد » . » « 3 » سپس مىافزايد : « تا راه نفس گرفته نشده ، تنفّس كنيد ( و تا فرصتها باقى است
هامش
( 1 ) شرح نهج البلاغهء ابن ابى الحديد ، جلد 6 ، صفحهء 396 .
( 2 ) سورهء اعراف ، آيهء 8 .
( 3 ) سورهء غافر ، آيهء 27 .