به اعمال صالح بپردازيد ) . » ( و تنفّسوا قبل ضيق الخناق ) . « 1 » در اينجا امام عليه السّلام تنفّس را به عنوان كنايه از مبادرت به اعمال صالح ، علم و عمل و خودسازى و تقوا ذكر فرموده . و « ضيق خناق » ( تنگى راه تنفّس ) اشاره به مرگ است .
قرآن مجيد مىفرمايد :
« وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَ أَكُنْ مِنَ الصَّالِحِينَ »
، از آنچه به شما روزى دادهايم انفاق كنيد ! پيش از آن كه مرگ يكى از شما فرا رسد و بگويد پروردگارا ! چرا ( مرگ ) مرا كمى به تأخير نينداختى تا ( در راه تو ) صدقه دهم و از صالحان باشم » « 2 » .
در چهارمين جمله ، همان مطلب را با تعبير زندهء ديگرى تأكيد فرموده و مىگويد :
« پيش از آنكه شما را وادار به تسليم كنند ، ( در برابر حق ) تسليم شويد » . ( و انقادوا قبل عنف السّياق « 3 » ) .
اشاره به اينكه به هنگام مرگ ، سركشترين افراد ، همچون فرعونها و نمرودها ، چنان در فشار واقع مىشوند كه بىاختيار تسليم شده و نداى « آمنت أنّه لا إله إلّا اللّه » را از درون جان سر مىدهند ، ايمانى كه براى آنها هرگز سودى ندارد . چرا انسان در حالت سلامت و آزادى به سراغ ايمان و تقوا نرود كه در دنيا و آخرت ، براى او كارساز باشد ؟ ! قرآن مجيد مىگويد : هنگامى كه گنهكاران آلوده ، در برابر فرشتهء مرگ قرار مىگيرند ، فريادشان بلند مىشود :
« رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها »
، پروردگار من ! مرا بازگردانيد ، شايد در آنچه كوتاهى نمودهام عمل
هامش
( 1 ) « خناق » ( بر وزن نفاق ) به معناى گلو است و به طناب و مانند آن كه گلو را بفشارد نيز ، اين واژه اطلاق مىشود .
( 2 ) سورهء منافقون ، آيهء 10 .
( 3 ) « سياق » از مادهء « سوق » به معناى راندن است و در اينجا اشاره به حالت مرگ است كه گويى انسان را از اين جهان ، به سراى ديگر مىراند .