نكته
سرنوشت جبّاران
تمام كسانى كه به ذات پاك پروردگار و عدالت او ايمان دارند ، معتقدند كه اساس اين عالم ، بر عدل و داد بنا شده ، و ظلم و ستم بر خلاف طبيعت جهان آفرينش است ، لذا هنگامى كه مىبينيم گروهى از جبّاران بر صحنهء جهان ظاهر شده و مدّتها به حكومت خود ادامه مىدهند ، اين سؤال پيدا مىشود كه با توجّه به عدل پروردگار و اساس جهان آفرينش ، چرا به اين گروه امكان فعّاليت داده شده است ؟
ولى نبايد فراموش كرد كه اين امر علل مختلفى مىتواند داشته باشد ، نخست اينكه : مردم فاسد شوند و كيفر دنيوى آنها چنين حكومتهايى باشد ، همان گونه كه على عليه السّلام در وصيّتنامهء خود دربارهء كسانى كه نهى از منكر را ترك مىكنند فرمود :
« فيولّى عليكم شراركم ثمّ تدعون فلا يستجاب لكم ، اگر چنين كنيد بدان بر شما مسلّط مىشوند ، سپس هر قدر دعا مىكنيد ، مستجاب نمىشود » . « 1 » ديگر اينكه : گاه افراد ظالم و ستمگر داراى كارهاى نيكى هستند كه به خاطر همان نيكىها ، مدّتى به آنها مهلت داده مىشود . همان گونه كه در حديثى نقل شده است كه : « موسى عليه السّلام به پيشگاه خداوند عرضه داشت ، فرعون را چهارصد سال مهلت دادى در حالى كه او ادّعاى خدايى مىكند و پيامبر و آياتت را تكذيب مىنمايد ! خطاب آمد كه او مردى خوش اخلاق و سهل الحجاب است ( يعنى مردم به آسانى مىتوانند به او دسترسى پيدا كنند ) من دوست داشتم كه پاداش اين صفات خوب را به او بدهم » « 2 » .
سوم : همان چيزى است كه در خطبهء بالا به آن اشاره شده ، كه مىفرمايد :
خداوند در مجازات جبّاران عجله نمىكند ، بلكه به آنها مهلت اصلاح مىدهد ، شايد
هامش
( 1 ) نهج البلاغه ، بخشنامهها ، شمارهء 47 .
( 2 ) بحارالانوار ، جلد 13 ، صفحهء 129 .