شديد از سوى دشمن قرار گرفتند ، به موسى عليه السّلام گفتند :
« أُوذِينا مِنْ قَبْلِ أَنْ تَأْتِيَنا وَ مِنْ بَعْدِ ما جِئْتَنا »
، پيش از آن كه به سوى ما بيايى آزار ديديم و پس از آمدنت نيز آزار مىبينيم ( كى اذيّت و آزار دشمن ، تمام خواهد شد ؟ ) » موسى در پاسخ گفت :
« عَسى رَبُّكُمْ أَنْ يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَ يَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ »
، ( عجله نكنيد ) اميد است پروردگارتان دشمن شما را هلاك كند و شما را در زمين جانشين آنها سازد ، سپس بنگرد چگونه عمل مىكنيد « 1 » » .
بنابراين ، هم در امّت اسلامى و هم در امّتهاى پيشين ، اين سنّت الهى جارى بوده و ياران امام عليه السّلام نيز از اين سنّت مستثنى نيستند .
آرى ! همهء اينها درس عبرت است ، ولى براى آنها كه چشم باز و گوش شنوا و قلب دانا دارند ! لذا امام عليه السّلام در ادامهء سخن مىفرمايد : « ولى نه هر كس كه مغز دارد انديشمند است ، و نه هر صاحب گوشى شنوا ، و نه هر صاحب چشمى بينا . » ( و ما كلّ ذي قلب بلبيب ، و لا كلّ ذي سمع بسميع ، و لا كلّ ناظر ببصير ) .
صفحات تاريخ بشر پر از درسهاى عبرت است . دوران كوتاه عمر ما نيز - اگر درست بنگريم - مملوّ از اين درسها است ، بلكه در و ديوار عالم هستى را عبرتها پوشانده است ، ولى افسوس ! آنان كه بايد ببينند و بشنوند و بخوانند و عبرت گيرند ، اندكند و به همين دليل ، در همان راههاى خطا گام مىنهند و به همان سرنوشتهاى شوم مبتلا مىگردند .
هامش
( 1 ) سورهء اعراف ، آيهء 129 .