نكتهها
1 - دانشمندان گمراه !
خطر عالم گمراه بر كسى پوشيده نيست و فجايع عظيم را در سطح جهان ، جاهلان انجام نمىدهند ، بلكه ريشهء تمام آنها به عالمان گمراهى برمىگردد ، كه با خدا و دين به كلّى بيگانهاند و يا دين را ملعبهء دنياى خويش ساختهاند . اميرمؤمنان على عليه السّلام در بخش بالا از اين خطبه ، اين گروه را به دقيقترين وجهى توصيف كرده است ، سرمايهء باطنى آنها را مشتى جهالتها و اشتباهات و توهّمات ، و سرمايهء ظاهرى آنها را تفسير به رأى و توجيه حقايق بر وفق اميال و هوسهاى خويش مىداند . برنامهء آنها رياكارى و تكيه بر بدعتها و آزاد گذاردن هواپرستان در گناه و چراغ سبزنشان دادن به گنهكاران است ، از انسانيّت فقط « صورتى » دارند ، امّا از نظر « سيرت » ، يك حيوان تمام عيارند .
با توجّه به عظمت خطرات اين گروه ، آيات قرآن و روايات اسلامى هشدارهاى فراوانى نسبت به آنها داده است ، و مردم را از افتادن در دام آنها بر حذر داشته است .
در حديثى از اميرمؤمنان عليه السّلام از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مىخوانيم :
« و إنّ أهل النّار ليتأذّون من ريح العالم التّارك لعلمه
، دوزخيان از بوى بد عالمى كه علمش را رها ساخته ( و بدان عمل ننموده ) ناراحت مىشوند » .
خود او نيز گرفتار بدترين ندامتها است كه در ادامهء همان حديث آمده است :
« و إنّ أشدّ أهل النّار ندامة و حسرة ، رجل دعا عبدا إلى اللّه ، فاستجاب له ، و قبل منه ، فأطاع اللّه ، فأدخله اللّه الجنّة ، و أدخل الدّاعي النّار به ترك علمه ، و اتّباعه الهوى ، و طول الأمل
، پشيمانترين دوزخيان كسى است كه بندهاى را به سوى خدا دعوت نموده و او اجابت كرده و پذيرفته و اطاعت خدا نمود و خداوند او را وارد بهشت ساخته ، و