جالب اينكه دشمنان مولا امير مؤمنان عليه السّلام هنگامى كه نمىتوانستند كوچكترين نقطهء ضعفى در مورد شايستگىهاى او براى امر خلافت بيابند ، يا مقام علمى و تقوا و زهد و پارسايى و شجاعت و تدبير او را انكار كنند ، به مسائلى از قبيله آنچه در بالا آمده ، متشبّث مىشدند ، كه چون آن حضرت بسيار مزاح مىكند ، پس شايستهء خلافت نيست و اين خود مىرساند كه شايستگىهاى امام عليه السّلام به حدّى روشن بود كه هيچ كس نمىتوانست انگشت انكار بر آن بگذارد ، به همين دليل ، طبق مثل معروف « ألغريق يتشبّث بكلّ حشيش » به اين بهانههاى واهى متشبّث مىشدند .
البتّه ، در مورد مزاح و اين كه تا چه حدّ سنجيده و قابل قبول و در چه حدّ ناپسند و مذموم است ، در نكات ذيل خطبه ، به خواست خدا ، بحث كافى خواهيم كرد .
سپس امام عليه السّلام به پاسخ سخنان دروغ و تهمتآميز « عمرو بن عاص » پرداخته ، مىفرمايد : « او سخنى باطل و كلامى به گناه گفته است و بدترين سخنان ، گفتار دروغ است » ( لقد قال باطلا ، و نطق آثما . أما و شرّ القول الكذب ) چه كسى است كه بتواند مزاحهاى لطيف و خالى از هر گونه باطل و خلاف و افراط و زيادهروى را انكار كند ؟ و چه كسى است كه بتواند جدّى بودن على عليه السّلام را در سخنان و نامهها و كلمات قصارش ، ناديده بگيرد ؟ ! او از همه جدّىتر بود و در مديريّت ، ارادهاى آهنين داشت ، هر چند ، گاهى براى زدودن گرد و غبار غم و اندوه از دل دوستان ، از لطف سخن و مزاح لطيف استفاده مىكرد ، كارى كه در زندگى پيشواى او ، يعنى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله كاملا نمايان است . امّا دشمنى كه دستش از همه جا كوتاه شده است و دنبال بهانهجويى است ، به هر چيز دست مىزند و دروغهاى زيادى مىبافد و بر آن مىافزايد .
در ادامهء اين سخن ، در شش جملهء كوتاه ، شش صفت از اوصاف رذيله اين مرد زشت سيرت يعنى « عمرو عاص » را بيان مىفرمايد ، مىگويد : « او پيوسته دروغ مىگويد ، وعده مىدهد و تخلّف مىكند ، اگر چيزى از او درخواست شود ، بخل
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 466
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٦٦