اشاره به اينكه : مسافرت از اين دنيا ، مطلب شوخى و آسانى نيست ، بلكه سخت و جدّى است ، چرا كه تمام عوامل درونى و برونى ما فرياد « كوچ كنيد ! » را برآوردهاند ، قواى درونى به سرعت تحليل مىرود ، و عوامل بيرونى به فرسودگى نيروهاى جسمانى كمك مىكند ، آفات ، بلا و حوادث غير منتظره و انواع بيمارىها نيز ، آن را تشديد مىكند ، و همه با زبان حال مىگويند : « كوچ كردن شما جدّى و شديد است » .
در پنجمين دستور فرمان آماده باش مىدهد و مىگويد : « آماده مرگ باشيد كه بر شما سايه افكنده است » و استعدّوا للموت فقد أظلّكم يك قافلهسالار بيدار و آگاه ، هنگامى كه احساس مىكند سفرى طولانى و پر مخاطره در پيش است ، به اهل قافله هشدار مىدهد كه خود را تا آنجا كه مىتوانند آماده سازند و وسايل لازم را تهيّه كنند ! بديهى است منظور از استعداد و آمادگى براى مرگ اين نيست كه انسان دست از تلاش و كوشش بردارد و دنيا را رها سازد و در كنج خانه در انتظار مرگ بنشيند ، بلكه منظور فراهم ساختن اعمال صالح بيشتر و بهتر و تهذيب نفس و تحصيل فضايل اخلاقى و تهيهء « باقيات صالحات » است ، و به تعبير ديگر : « فراهم ساختن تمام امورى كه در زندگى جاويدان آخرت به درد انسان مىخورد . » جملهء « فقد أظلّكم » ( بر شما سايه افكنده است ) اشاره به نزديكى آن است ، زيرا تنها اشياى نزديك است كه بر انسان سايه مىافكند .
در واقع ميان انسان و مرگ هيچ فاصلهاى نيست ، گاه يك انسان قوىّ و نيرومند و سالم در يك حادثهء ناگوار ، در چند لحظه مبدّل به يك مشت استخوان و گوشت متلاشى شده مىگردد و گاه يك انسان پير و ناتوان ، يا نيرومند و جوان ، با يك سكتهء قلبى و مغزى كه عوامل زيادى نمىخواهد در چند لحظه چنان با دنيا وداع مىگويد
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 43
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٤٣