وعدهء حقى است بر او كه در تورات و انجيل و قرآن آمده است و چه كسى از خدا به عهدش وفادارتر است ، پس بشارت باد بر شما به داد و ستدى كه با خدا كردهايد ! و اين است آن پيروزى بزرگ . » « 1 » اين آيه - كه داد و ستد معنوى و الهى انسانها را ، با خدا به زيباترين بيانى شرح داده و مشتمل بر ده تأكيد است - گرچه در مورد جهاد وارد شده ، ولى به يك معنا همهء زندگى انسانها را شامل مىشود ، چرا كه جهاد بخش مهمّى از اين زندگى است و اصول حاكم بر آن شامل ساير كارهاى معنوى و الهى نيز مىشود .
شبيه همين معنا ، در سورهء صفّ آيه ده تا دوازده نيز آمده است ، مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا هَلْ أَدُلُّكُمْ عَلى تِجارَةٍ تُنْجِيكُمْ مِنْ عَذابٍ أَلِيمٍ »
اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! آيا شما را به تجارتى راهنمايى كنم كه شما را از عذاب دردناك رهايى مىبخشد ؟ ! . . . » راستى چه تجارتى پرسودتر و عاقلانهتر از اين تجارت است كه از يك سو ، طرف معاملهء انسان خداى كريم و غفور و رحيم باشد و از سوى ديگر ، خداوند متاع فانى و زوالپذيرى كه بهر حال از دست انسان مىرود از او بپذيرد و از سوى سوم گرانبهاترين و پايدارترين متاع پرارزشى را در برابر آن مرحمت كند ! ! در چهارمين توصيه ، دنيا را به منزلگاهى تشبيه مىكند كه قافلهاى در آن فرود آمده تا ساعتى بياسايد سپس از آن كوچ كند ، در حالى كه راه بسيار دور و درازى در پيش داشته باشد و قافله سالار نيز ، او را براى يك سفر سريع آماده مىسازد .
مىفرمايد : ( از اين منزلگاه دنيا ) كوچ كنيد ! كه به شدّت براى كوچ دادن شما ، اقدام شده است » و ترحّلوا « 2 » فقد جدّ « 3 » بكم .
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 111 .
( 2 ) « ترحّلوا » از مادّهء « رحلت » به معناى مسافرت و كوچ كردن از محلّى به محل ديگر است .
( 3 ) « جدّبكم » ، « جدّ » از مادّهء « جدّ » به معناى سرعت در چيزى است و به معناى « اهميّت دادن » نيز به كار مىرود و اين تعبير هنگامى كه در مورد مسافرت به كار رود به معناى « سفرهاى سريع » است .