گرد شما قرار داد و جزا ( كيفر و پاداش الهى ) را مراقب شما نمود ( تمام اعمال شما تحت حساب است و پاداش و كيفر الهى در انتظار شماست ) . » ( و أحاط بكم الإحصاء ، و أرصد لكم الجزاء ) .
بديهى است هنگامى كه انسان به اين نكته توجّه كند كه حساب و كتاب الهى دقيق است - آن گونه كه گويى همچون « دژ محكمى » گرداگرد او را فراگرفته و چيزى از اعمال و رفتار و گفتار او از دايرهء احصا ، بيرون نخواهد بود و از سوى ديگر كيفر و پاداش را در كمين وى گذارده به گونهاى كه هيچ عملى بدون جزا نخواهد بود - اين امر سبب مىشود كه به تقوا و پرهيزكارى روى بياورد و از مخالفت فرمان خدا بپرهيزد ! تعبير « أحاط بكم الإحصاء » كه برگرفته از آيهء شريفهء :
« وَ أَحاطَ بِما لَدَيْهِمْ وَ أَحْصى كُلَّ شَيْءٍ عَدَداً »
؛ خداوند به آنچه نزد آنها است احاطه دارد و همه چيز را دقيقا احصا كرده است » « 1 » . مىباشد ، تعبير لطيفى است كه نشان مىدهد انسان چنان در چنبر احصاى الهى واقع شده ، كه هيچ عملى از او بىحساب و كتاب نيست . تعبير به « أرصد لكم الجزاء » نيز تعبير لطيفى است كه نشان مىدهد پاداش و كيفر الهى ، همچون مراقبى هوشمند ، در كمين انسانها نشسته تا هيچ يك از اعمال آنها ، از اين دايره بيرون نرود .
در هفتمين و هشتمين وصف مىفرمايد : « همان كسى كه شما را با نعمتهاى گسترده و بخششهاى وسيع ( خود ) مقدّم داشته و با دلايل رسا و روشن ، شما را ( از مخالفت فرمانش ) بيم داده است » ( و آثركم بالنّعم السّوابغ ، و الرّفد « 2 » الرّوافع « 3 » ، و أنذركم بالحجج البوالغ ) .
هامش
( 1 ) سورهء جنّ ، آيهء 28 .
( 2 ) « رفد » جمع « رفده » از مادّهء « رفد » ( بر وزن دفع ) به معناى نصيب و بخشش و جايزه است .
( 3 ) « روافغ » جمع « رافغه » از مادّهء « رفغ » همانطور كه قبلا نيز اشاره شد ، به معناى گستردگى و وسعت است .
بنابراين « الرّفد الرّوافغ » به معناى عطاياى گستردهء پروردگار است .