گروه سوم ، كه معتقدند كواكب آسمان از طريق آثار طبيعى در اوضاع زمين تأثير دارند ، به يقين اين سخنى بر خلاف واقع نيست و امّا محدودهء اين تأثير كجا است ؟ و تا چه حدّ است ؟ دقيقا بر ما روشن نيست . ما مىدانيم تابش خورشيد در همه چيز مؤثّر است ، كرهء ماه در جزر و مدّ تأثير دارد ، نور ستارگان نيز بىاثر نيست ، امّا آيا اينها در حوادث زندگى ما نيز مؤثرند يا نه ؟ آيا مثلا آتشفشانهاى خورشيد در هيجانات فكرى انسانها كه در روى زمين زندگى مىكنند و در نتيجه در بروز جنگها و نزاعها مؤثّر است يا نه ؟ و مسايلى ديگر از اين قبيل ، آنها بر ما پوشيده است و حكم قطعى در اين باره ، از قبيل قول به غير علم است و سخن بدون دليل ، بنابراين چنين سخنى شرعا مجاز نيست ، مگر اين كه با دلايل علمى و قطعى ، اين تأثيرات و مانند آن ثابت شود .
به تعبيرى ديگر : آنچه از تأثيرات طبيعى اوضاع فلكى در زمين و زندگى انسانها ثابت شده اخبار از آن مانعى ندارد و آنچه مشكوك است تنها به صورت احتمال مىتوان از آنها سخن گفت و حكم قطعى جايز نيست و در هر حال اعتقاد به چنين تأثيرى به صورت اجمالى نه كفر است و نه خلاف شرع و روايات نهى از فراگرفتن علم نجوم ، هرگز ناظر به آن نيست و منجّمين پيشين نيز ، در احكامشان ناظر به اين امور نبودند .
از كلمات منجّمين پيشين استفاده مىشود كه آنها براى ستارگان طبايعى قايل بودند ، بعضى داراى طبيعت گرم ، بعضى داراى طبيعت سرد و مانند اينها . بىشك قايل شدن به وجود اين طبايع براى ستارگان ناشى از استحسانات و پندارها بود ولى بر اساس آن احكامى صادر مىكردند و مىگفتند چون در اين ماه ، فلان ستاره ، با فلان ستاره نزديك شده و طبيعت اين دو ، چنين اقتضاء مىكند ، پس فلان حوادث در روى زمين هماهنگ با آن طبايع ، ظهور و بروز خواهد كرد كه چون بر پايهء پندار و استحسان بود ، به هيچ وجه نمىتوانست دليلى بر حكم قطعى در اين امور
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 281
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٨١