ولى اين گروه ، با همان بارهاى نخستين كه در جنگ « صفّين » بر دوششان حمل شد ، زانو زدند و بر زمين نشستند و امام عليه السّلام پيوسته با آنها مدارا مىكرد ، بلكه بپاخيزند و با شجاعت و شهامت راه را تا آخر طى كنند .
در تشبيه دوم آنها را به جامهء كهنه و پوسيدهاى تشبيه مىكند كه با كمترين فشار پاره مىشود و هر گاه يك طرف آن را بدوزند ، طرف ديگر پاره مىشود .
آرى ، آنها بر اثر تن پرورى و عافيت طلبى و روحيهء ضعيف و افكار پوسيده ، مقاومت خود را از دست داده بودند . هنگامى كه اين فرماندهء بزرگ الهى از يك سو آنها را نظم و انضباط مىبخشيد ، از سوى ديگر متلاشى مىشدند ، چه مشكل و دردناك بود براى اين فرماندهء شجاع و آگاه كه با چنين گروهى سر و كار داشت ، دائما خون دل مىخورد و زجر مىكشيد ، تدبيراتش خنثى مىگرديد و تيرهايش به سنگ مىخورد و يكى از دلايل بارز مظلوميت على عليه السّلام گرفتارى در چنگال اين گروه بود .
سپس امام عليه السّلام به نشانههاى ضعف و زبونى آنها اشاره مىكند ، شايد عيب بزرگ خود را دريابند و در اصلاح آن بكوشند . مىفرمايد : « هر زمان گروهى از لشكريان شام به شما نزديك مىشوند ، هر يك از شما در را به روى خود مىبندد ، و همچون سوسمار در لانهء خود مىخزد ، و يا همانند كفتار كه در خانهء خويش پنهان شده ، مخفى مىگردد . » ( كلّما أطلّ « 1 » عليكم منسر « 2 » من مناسر أهل الشّام أغلق كلّ رجل منكم بابه ، و انجحر « 3 » انجحار الضّبّة « 4 » في جحرها ، و الضّبع « 5 » في و جارها « 6 » ) .
هامش
( 1 ) « اطلّ » از مادّهء « طلّ » ( بر وزن حلّ ) به معناى اشراف بر چيزى است و در اينجا اشاره به نزديك شدن لشكر شام است .
( 2 ) « منسر » ( بر وزن منزل ) از مادّهء « نسر » به معناى ربودن چيزى است و « منسر » به گروه كوچكى از لشكر كه بين صد تا دويست نفر باشد اطلاق مىشود ، گويى آنها براى ربودن اشياء و يا اشخاصى به حركت در آمدهاند .
( 3 ) « انجحر » از مادّهء « جحر » ( بر وزن جهل ) به معناى خزيدن حيوان در لانه است .
( 4 ) « ضبّة » ( بر وزن دبّه ) به معناى « سوسمار ماده » است و در اصل از مادّهء « ضبّ » به معناى جريان مختصر آب و مانند آن گفته مىشود .
( 5 ) « ضبع » به معناى كفتار است .
( 6 ) « وجار » از مادهء « وجر » ( بر وزن فجر ) در اصل به معناى ريختن دارو در حلق است و از آنجا كه خزيدن كفتار در لانهاش شباهتى با آن دارد ، به لانهء كفتار و بعضى ديگر از حيوانات « وجار » گفته مىشود .