مفسّر بزرگ قرآن مرحوم « طبرسى » از « ابو سعيد خدرى » در ذيل آيهء
« وَ مِنْهُمْ مَنْ يَلْمِزُكَ فِي الصَّدَقاتِ »
« 1 » . چنين نقل مىكند :
هنگامى كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مشغول تقسيم غنائم بود - و به گفتهء ابن عباس غنائم قبيلهء « هوازن » را در روز « حنين » تقسيم مىكرد - مردى به نام « حرقوص بن زهير » نزد پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آمد و به حالت اعتراض گفت : اى رسول خدا در تقسيم غنائم عدالت را رعايت كن . پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ناراحت شد و فرمود : واى بر تو اگر من عدالت را رعايت نكنم چه كسى مىتواند عدالت را رعايت كند ؟ « عمر » گفت : اى رسول خدا اجازه فرما گردنش را بزنم پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : « دعه فانّ له أصحابا يحتقر احدكم صلاته مع صلاتهم و صيامه مع صيامهم يمرقون من الدّين كما يمرق السّهم من الرّميّة . . . » « او را رها كن ، او يارانى دارد كه هر يك از شما نماز خود را در برابر نمازشان كوچك مىشمرد و روزهء خود را در برابر روزههايشان اندك مىبيند ، ولى ( هم اينان ) از دين خدا با سرعت و شتاب خارج مىشوند آن گونه كه تير از كمان خارج مىشود . . . » .
سپس مرحوم طبرسى مىافزايد : در حديث ديگرى آمده است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در بارهء آنها چنين فرمود : « فاذا خرجوا فاقتلوهم ثمّ اذا خرجوا فاقتلوهم ، هنگامى كه خروج كنند آنها را به قتل برسانيد سپس هنگامى كه خروج كنند آنها را به قتل برسانيد » ، آن گاه آيهء فوق نازل شد كه مىفرمايد : بعضى هستند كه در تقسيم غنائم به تو خرده مىگيرند هر گاه سهم قابل ملاحظهاى به آنها داده شود راضى مىشوند و اگر داده نشود خشم مىگيرند .
اين سخن به خوبى نشان مىدهد كه ريشههايى از انديشههاى اين گروه از همان عصر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم وجود داشته است كه هر گاه منافعشان به خطر مىافتاد ابا نداشتند كه قداست پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را هم بشكنند .
« ابن ابى الحديد » از مسند « احمد حنبل » نقل مىكند « عايشه » از « مسروق »
هامش
( 1 ) سورهء توبه ، آيهء 58 .