سستى به خرج مىدادند و لشكر از تشنگى به زحمت مىافتاد يا گروهى از تشنگى مىمردند بدترين داغ ذلت بر پيشانى آنها مىخورد و مقام و منزلت خود را نزد دوست و دشمن از دست مىدادند ، ولى هنگامى كه به پا خاستند و به دشمن حمله كردند هم در جايگاه شايستهء خويش در نظر دوست و دشمن قرار گرفتند ، و هم سربلند و عزيز شدند ، و با جوانمردى مولى على عليه السّلام كه پيشنهاد بستن آب را به روى آنها نپذيرفت و براى همه آزاد كرد ، عظمت خود را حتى در دل دشمنان نيز تثبيت كردند ، بگونهاى كه آنها از عمل خود شرمنده شدند و احساس حقارت كردند ، و با توجه به اين كه اين ماجرا در آغاز جنگ صفّين بود سبب قوّت روحيهء ياران مولى و ضعف روحيهء لشكر معاويه شد .
سپس امام عليه السّلام به يك اصل كلّى و جاودانى كه رمز پيروزى و عزّت و سربلندى هر قوم و ملّتى است اشاره كرده ، خطاب به لشكريانش مىفرمايد : « مرگ در زندگى توأم با شكست شماست ، و حيات و زندگى در مرگ پيروزمندانهء شما ! » ( فالموت في حياتكم مقهورين و الحياة في موتكم قاهرين ) .
آرى در نظام زندگى انسانهاى شايسته و با شخصيت ، زندگى مادّى و ظاهرى برترين ارزش نيست ، همان گونه كه مرگ مادى ضدّ ارزش نمىباشد ، بلكه ارزش و الا در نظر آزاد مردان با ايمان ، در زندگى توأم با عزّت است به همين دليل هر گاه بر سر دو راهى قرار گيرند ، شهادت توأم با عزّت و سربلندى را بر زندگى ذليلانه ترجيح مىدهند ، و همين نظام ارزشى بود كه مسلمانان را در عصر پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و حتى بعد از آن در پيكارهاى نابرابر پيروز مىكرد .
آرى عزّت جامعهء اسلامى بر هر چيز مقدّم است و هر بهايى به خاطر آن پرداخته شود بجاست .
همين معنى در سخنان فرزندش حسين عليه السّلام در حادثهء خونين كربلا تجلّى كرد آن زمان كه فرمود : « لا و اللّه لا أعطيكم بيدي إعطاء الذّليل و لا أقرّ لكم اقرار العبيد » ، « نه ، به خدا سوگند دست ذلّت در دست شما نمىگذارم ، و همچون
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى ) — صفحة 575
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٥٧٥