است ، چرا كه مردم اين امور را رها مىكنند و به سراغ دعا مىروند ! 3 - اضافه بر همهء اينها ، ما چگونه مىتوانيم با دعا مقدّرات الهى را تغيير دهيم ، اگر در علم خدا مقدّر شده حادثهاى رخ دهد ، با دعاى ما تغيير نمىكند ، و اگر مقدّر شده واقع نشود با دعاى ما واقع نمىشود ، و به تعبير ساده ، دعا نوعى فضولى در كار خداست ، او هر چه مصلحت است انجام مىدهد و نيازى به دعاى ما نيست ؟ ! ولى اگر مفهوم واقعى دعا و فلسفهء نيايش روشن شود جايى براى اين گفتگوها باقى نمىماند .
مفهوم صحيح دعا اين است كه ما منتهاى تلاش و كوشش خود را انجام دهيم ، و آنچه را از توان ما بيرون است به لطف خدا بسپاريم ، و با دعا حلّ مشكل را از او بخواهيم ، و به مضمون
« أَمَّنْ يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ »
« 1 » ، به هنگام اضطرار و عقيم ماندن تلاشها و كوششها به در خانهء خدا برويم و دست به دعا برداريم ، به همين دليل در روايات اسلامى تصريح شده است . آنهايى كه بر اثر تنبلى و كوتاهى و ندانم كارى گرفتار محروميت مىشوند ، دعايشان مستجاب نخواهد شد . جوان تنبلى كه تن به كار نمىدهد دعايش در باره وسعت روزى به اجابت نمىرسد ، و همچنين طلبكارى كه مقدار قابل توجّهى از مال و ثروت خود را به كسى داده و شاهد و سندى نگرفته و شخص بدهكار انكار كرده است دعاى او در اين زمينه مستجاب نيست ! خلاصه اين كه ندانم كارىها و تنبلىها با دعا حل نخواهد شد .
با توجه به اين نكته دعا نه تنها عامل تخدير نيست ، بلكه عامل حركت و تلاش تا آخرين حدّ توان است ( دقّت كنيد ) .
اما اين كه گفته مىشود دعا مقدّرات الهى را تغيير نمىدهد ، پاسخش روشن است ، دعا سبب افزايش قابليت و شايستگى انسان مىشود زيرا به در خانه خدا مىرود ، دل و جان خود را به نور معرفت او صفا مىبخشد ، از گناه خود توبه مىكند ، چرا كه توبه يكى از شرايط قبولى دعا است ، و با اين امور قابليت بيشترى
هامش
( 1 ) سورهء نمل ، آيهء 62 .