نكته فلسفهء دعا
كسانى كه با منابع اسلامى سر و كار دارند به اين نكته واقفند كه دعا و نيايش در تعليمات اسلام جايگاه ويژهاى دارد ، تا آنجا كه قسمت عمدهء عبادات اسلامى را دعا و نيايش تشكيل مىدهد ، به گونهاى كه روح عبادت دعا شمرده شده است همان گونه كه در حديثى از پيغمبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم مىخوانيم : « افزعوا الى اللّه عزّ و جلّ في حوائجكم ، و الجئوا اليه في ملمّاتكم ، و تضرّعوا اليه ، فانّ الدّعاء مخّ العبادة ! » ، « در حوائج خود و به هنگام بروز مشكلات از خداوند مدد بطلبيد ، و در سختيها به او پناه ببريد ، و در پيشگاه او تضرع و دعا كنيد ، چرا كه دعا روح و مغز عبادت است » . « 1 » در حديث ديگرى دعا به عنوان اسلحهء مؤمن ، و ستون خيمهء دين ، و نور آسمانها و زمين ، معرفى شده است ، ( قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم : الدّعاء سلاح المؤمن ، و عمود الدّين ، و نور السّموات و الارض ) . « 2 » و امير مؤمنان على عليه السّلام مىفرمايد : « الدّعاء مفاتيح النّجاح ، و مقاليد الفلاح » ، « دعا كليد پيروزى و وسيلهء رستگارى است » . « 3 » اين مسأله به قدرى مهم است كه قرآن مجيد با صراحت مىگويد :
« قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ »
« 4 » ، « بگو پروردگارم به شما اعتنايى نمىكند اگر دعاى شما نباشد » . ولى با اين حال بعضى از ناآشنايان به فلسفهء دعا خردهگيريهايى در اين زمينه دارند .
1 - گاه مىگويند : دعا با روح رضا و تسليم در برابر ارادهء خداوند نمىسازد ، ما بايد تسليم اراده او باشيم و هر چه او مىپسندد همان را بپسنديم ! 2 - دعا يكى از عوامل تخدير و كند شدن چرخهاى فعاليت و تلاش و كوشش
هامش
( 1 ) بحار الانوار ، جلد 90 ، صفحهء 302 .
( 2 ) اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 468 ، حديث 1 .
( 3 ) بحار الانوار ، جلد 90 ، صفحهء 341 و اصول كافى ، جلد 2 ، صفحهء 468 .
( 4 ) سورهء فرقان ، آيهء 77 .