أوذنتم منها بالارتحال و أمرتم فيها بالزّاد ، شما مانند مسافرانى هستيد كه از سرايى كه خانهء ( حقيقى ) شما نيست ( به سوى سراى جاودان خود ) در حركتيد .
فرمان كوچ از اين سرا ، صادر شده و دستور گرفتن زاد و توشه را به شما دادهاند . » در اينجا ، جاى اين سؤال باقى مىماند كه معمولا زاد و توشه در طول مسافرت به كار مىآيد نه در مقصد ، در حالى كه تقوا و پرهيزگارى در قيامت به كار مىآيد و سبب نجات و كليد ورود در بهشت است ، پس چگونه نام زاد و توشه ، بر تقوا نهاده شده است ؟
توجه به اين نكته ، پاسخ اين سؤال را روشن مىسازد و آن اين كه مبدأ اين سفر طولانى ، از لحظهء مرگ و سكرات موت شروع مىشود و در عالم برزخ ادامه دارد و همچنان در مواقف قيامت و منزلگاههاى سؤال و حساب و صراط - كه منازل مخوف و متعدّدى هستند - تداوم مىيابد تا سرانجام به بهشت منتهى شود . بى شك تقوا هم در جهان برزخ زاد و توشهء راه است و هم در مواقف قيامت و منزلگاههايى كه قبل از ورود به بهشت وجود دارد . آرى ، زاد و توشهء تقوا است كه انسان را از اين منازل پر خطر ، بسلامت عبور مىدهد و به سر منزل مقصود - كه بهشت برين و جنّات عدن است - رهنمون مىشود .
اين نكته نيز قابل دقّت است كه اگر در آيهء شريفهء ،
« إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ »
، ملاك و معيار كرامت و ارزش انسان ، تقوا قرار داده شده ، نيز ناظر به همين معنا است كه تنها سبب نجات ، تقواى برخاسته از ايمان است كه گاه از آن به عنوان « زاد و توشه » و گاه به عنوان « معيار كرامت انسان » تعبير شده است .
در خطبهء 204 نهج البلاغه ، تعبيرات روشنى ديده مىشود كه توضيحى بر بحث بالا است ، مىفرمايد : « و انقلبوا بصالح ما بحضرتكم من الزّاد ! فانّ أمامكم عقبة كؤودا و منازل مخوفة مهولة لا بدّ من الورود عليها و الوقوف عندها ، با تهيهء زاد و توشهء ( ايمان و تقوا و عمل صالح ) به سوى آخرت حركت كنيد ، زيرا ، گردنههايى سخت و دشوار و منزلگاههايى خوفناك ، در پيش داريد كه بايد در آنها فرود آييد و ( مدّتى ) توقّف كنيد » .