فرمان خدا تنها به بخشى از ان خواهند رسيد .
در آخر خطبهء 86 نهج البلاغه ، حضرت با تعبير بسيار گويايى در اين زمينه به همهء انسانهايى كه طالب سعادتند ، هشدار داده است ، و مىفرمايد : « و اعلموا ! أنّ الأمل يسهى العقل و ينسى الذّكر فأكذبوا الأمل ! فإنّه غرور و صاحبه مغرور ، بدانيد ! آرزوهاى دراز ، عقل را گمراه مىسازد و ياد خدا را به فراموشى مىسپرد .
بنا بر اين به اين گونه آرزوها اعتنا نكنيد كه فريب است و دارند اين آرزوها فريب خورده است » .
اين مسأله ، به قدرى اهميّت دارد كه امام عليه السّلام در خطبهء 81 ، آن را ركن اصلى زهد مىشمرد و مىفرمايد : « أيّها النّاس ! الزّهادة ، قصر الأمل و الشّكر عند النّعم و التّورّع عند المحارم ، اى مردم ! زهد در سه چيز خلاصه مىشود : كوتاهى آرزوها ، و شكر گذارى در مقابل نعمتها و پرهيز از گناهان . » آرزوهاى آدمى ، هميشه ، فراتر از عمر و امكان و قدرت او است و به همين دليل ، هوا پرستان و دنيا طلبان هرگز به آرزوى نهايى خود نمىرسند و غالبا به هنگام جان دادن با ناراحتى و زجر فراوان دنيا را وداع مىگويند .
بزرگ معلم جهان انسانيت ، پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اين مطلب را در ضمن مثال جالب و روشنى بيان كرده است . آن حضرت روزى سه قطعه چوب را گرفت ، يكى را در پيش روى خود بر زمين فرو نشاند و دومى را كمى آن طرفتر ، ولى سومى را بسيار دور تر قرار داد . سپس رو به ياران كرد و فرمود : « مىدانيد اينها چيست ؟ » عرض كردند : خدا و پيامبرش ، آگاهتر است . حضرت فرمود : « اين قطعه چوبى كه در برابر من قرار داد ، بمنزلهء انسان است ، و قطعهء دوم - كه كمى از آن دور تر است به منزلهء اجل و پايان زندگى است و اما آن قطعهء سوم - كه در فاصلهء دورى قرار دارد - آرزوها است كه انسان ، به سراغش مىرود ، ولى اجل پيش از رسيدن به آن مانع و حائل مىشود . « 1 »
هامش
( 1 ) تنبيه الخواطر ، صفحهء 226 ( به نقل از ميزان الحكمة ، جلد 1 ، صفحهء 143 ) .