الأمل . « 1 » همين معنا ، در خطبهء 42 با توضيح بيشترى - به خاطر اهميّت فوق العادهاى كه دارد - آمده است ، مىفرمايد : « أيّها النّاس ! و إنّ أخوف ما أخاف عليكم اثنان :
اتّباع الهوى و طول الأمل . فأمّا اتّباع الهوى فيصدّ عن الحقّ ، و أمّا طول الأمل فينسى الآخرة ، اى مردم ! بدانيد كه ترسناكترين چيزى كه از آن بر شما خائفم ، دو چيز است : پيروى از هوا و هوس و آرزوهاى طولانى . پيروى از هوا و هوس ، انسان را از حق باز مىدارد و آرزوهاى طولانى آخرت را به دست فراموشى مىسپارد . » بررسى روايات رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نشان مىدهد كه امير مؤمنان على عليه السّلام اين سخن را از استاد بزرگ و پيشوايش ، پيامبر گرامى اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم اقتباس كرده است ، زيرا همين معنا در بحار الأنوار ، ضمن كلمات آن حضرت نقل شده است . « 2 » در واقع اين دو موضوع ، بزرگترين مانع راه و وحشتناكترين عوامل گناه است ، زيرا ، هوا پرستى ، هيچ حدّ و مرزى را به رسميّت نمىشناسد و هنگامى كه بر انسان چيره شود ، چشم و گوش او را نابينا و كر مىكند ، نه قدرت شنوايى سخنان حقّ پيامبران و پيشوايان معصوم را دارد و نه چشم دلش ، توانايى ديدن آنچه را در اين جهان ، در اطراف او مىگذرد دارا است و به اين ترتيب او مانند كوران و كرانى است كه در جادهء پر خطرى به راه افتاده و هر لحظه احتمال سقوطش در پرتگاه مىرود .
و امّا آرزوهاى دور و دراز دنيا و مواهب مادّى را چنان در چشم انسان تزيين مىكند كه گويى جايگاه ابدى همين جا است و به اين ترتيب ، در بيابان زندگى گرفتار سرابهايى مىشود و براى هميشه از رسيدن به مقصد باز مىماند .
در پايان اين خطبه ، اين معلم بزرگ جهان انسانيت ، در يك نتيجهگيرى كوتاه و پر معنا ، چنين مىفرمايد : « حال كه چنين است ، در اين دنيا ، از اين دنيا ، زاد و
هامش
( 1 ) « امل » ( بر وزن عمل ) ، به معناى « اميد و آرزو » است . البته آرزو ، بر دو قسم است : آرزوهايى كه مىتوان به آن دست يافت كه مفهومش با اميد ، تقريبا ، يكى است و آرزوهاى دور و درازى كه دست نيافتنى است و مفهومش ، از اميد ، جدا است .
( 2 ) بحار الانوار ، ( جلد 70 ، صفحهء 91 ) ، اين حديث ، از جابر بن عبد اللّه انصارى ، از پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در باب « حب الدنيا » نقل شده است .