و امّا در مورد دستور به زاد و توشه ، تمام انبياى الهى بدون استثنا اين دستور را از سوى خدا با خود آوردند كه اى انسانها ، راهى پر نشيب و فراز و پر خوف و خطر ، در پيش داريد ، راهى دراز و طولانى كه فاصلهء دنيا و آخرت را در بر مىگيرد و اين راه را ، بى زاد و توشه ، نمىتوان طى كرد و زاد و توشهء اين راه ، چيزى جز تقوا و ايمان و عمل صالح نيست ،
« وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى »
، و زاد و توشه برگيريد ! به يقين ، بهترين زاد و توشه ، پرهيزكارى است . « 1 » آنچه در بازار قيامت خريدار دارد و مايهء نجات و رستگارى است ، همان قلب سليم و مملوّ از عشق و ايمان به خدا و نورانيت تقوا است :
« يَوْمَ لا يَنْفَعُ مالٌ وَ لا بَنُونَ إِلَّا مَنْ أَتَى اللَّهَ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ »
، در آن روز كه مال و فرزندان سودى نمىبخشد ، مگر كسى كه با قلب سليم ( و خالى از هر گونه شرك ) به پيشگاه خدا آيد . « 2 » رهروان اين راه ، به نقش و نگارهاى منزلگاههاى وسط راه نبايد دل خوش كنند و فريب زرق و برق اين كشتى را بخورند ، بلكه بايد به سر منزل مقصود و ساحل نجات فكر كنند و ببينند در آنجا چه چيزى به كار مىآيد .
« الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ ثَواباً وَ خَيْرٌ أَمَلًا »
، مال و فرزند زينت زندگى دنيا است و كارهاى نيكى كه باقى مىماند ، ثوابش نزد پروردگارت بهتر و اميد بخشتر است . « 3 » » در دهمين و آخرين نكته ، امام عليه السّلام بعد از بيدار ساختن پيروان خود و توجه دادن به موقف دنيا نسبت به آخرت و كارهاى مختلفى كه براى نجات ابدى بايد انجام گيرد به دو مانع خطرناك و هولناك بر سر راه سعادت انسان و مسير قرب الى اللّه ، اشاره كرده ، مىفرمايد :
« ترسناكترين چيزى را كه بر شما از آن بيمناكم دو چيز است : هوا پرستى و آرزوهاى دراز ، و إنّ أخوف ما أخاف عليكم اثنتان : اتّباع الهوى ، و طول
هامش
( 1 ) سورهء بقره : آيه 197 .
( 2 ) سورهء شعراء ، آيات 88 - 89 .
( 3 ) سورهء كهف ، آيهء 46 .