تومان شود . شركت اين سهام را از زيد 1000 تومان مىخرد ، امّا همانند بيمه ، كه فرد بيمهگذار مبلغى را به عنوان حقّ بيمه پرداخت مىكند ، در اين حالت نيز مبلغى به عنوان حقّ شرط در هنگام خريد اين قرار داد از زيد اخذ مىشود . در يك حالت ممكن است قيمت سهام در دو ماه آينده افزايش يابد و به 1100 تومان برسد ، در اين حالت و بر اساس اين قرارداد هيچ ضرورتى ندارد كه زيد حتماً سهام خود را به قيمت 1000 تومان به شركت بفروشد ، بلكه مىتواند آن را در بازار به قيمت 1100 تومان بفروشد ، امّا حقّ شرط را قبلًا پرداخت كرده است ، همانند بيمه كه يك سال پس از گذشت قرارداد بيمه اگر تصادفى هم اتّفاق نيفتد ، فرد حقّ بيمه را پرداخت كرده است . اين قراردادها در بورس اوراق بهادار معامله مىشود ، و در دسترس همهء مردم قرار دارد ، و مردم مىتوانند در هر زمان آن را خريدارى نموده ، يا آن را بفروشند .
نوع ديگرى از قراردادهايى كه معمولًا در بورس اوراق بهادار بين المللى رايج است « قراردادهاى آتى » است . قراردادهاى آتى عبارتند از اسنادى كه به موجب آن طرفين متعهّد مىشوند بر طبق توافقات مندرج در اين اسناد در زمان مشخّص شده ، به طور معمول تسليم و تأديهاى صورت گيرد . به عبارت ديگر ، اين قراردادها نوعى بيع است كه بايع و مشترى متعهّد مىشوند كه فروشنده متاعى را در زمان آينده بپردازد .
نوع ديگرى از اوراق بهادارى كه غالباً در بورسهاى بين المللى خريدوفروش مىشود « اوراق قرضه » است ، كه بر اساس آن مثلًا دولت ، شهردارى ، يا شركتها براى تأمين وجوه مورد نياز خود اقدام به انتشار آنها مىنمايند . در اين نوع سرمايهگذارى سود حاصل از خريد اين اوراق از پيش تعيين مىشود ( مثلًا 17 درصد ) كه در موعد مشخّص ، مثلًا سهماهه ، به خريدار اوراق تسليم مىگردد ، و در سررسيد آن نيز اصل مبلغ به سرمايهگذار بازگردانده مىشود .
با عنايت به موارد مطروحهء مذكور ، حكم شرعى در خريدوفروش هر يك از اين اوراق بورسهاى بين المللى چيست ؟
استفتاءات جديد ( فارسى ) — صفحة 192
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص١٩٢