بزرگترين مواهب الهى است كه قلم هم متّكى به آن است . با بيان نوشتن را به ما آموختهاند پس پايه تمدنها بر بيان و زبان نهاده شده ، اگر بيان نبود اين همه تمدن و آسايش نبود ، اگر بيان نبود اين همه اختراعات و اكتشافات نبود ، اگر بيان و زبان نبود اين همه انتقال و تبادل افكار و انديشهها نبود ، اگر بيان نبود تعليم و تعلّمى نبود ، پس تمام اين امور به دست باكفايت بيان و زبان ابداع شده است .
امّا نكتهاى كه قابل توجه و تذكر است و نبايد هرگز از ذهنها دور شود ، اين مطلب است كه در كنار هر نعمت بزرگى خطر بزرگى آرميده ، چنان كه در كنار كوههاى بلند و سر به فلك كشيده درهّهاى عميق ژرفى آرميده است به هر نسبت كوه بلندتر ، درهاش عميقتر است ، به هر اندازه انرژى اتمى يك ماده مثل ذغال بيشتر ، قدرت تخريب آن بيشتر است ، استاد مىفرمودند حدود 30 سال پيش محاسبهاى ديدم كه شخصى گفته بود ، اگر نيروى نهفته در ذغال را كه 1 ساعت طول مىكشد تا چايى را جوش آورد به صورت انرژى اتمى استخراج كنند ، چندين سال برق شهر متوسطى را مىدهد ، آرى در كنارش هم خطر بمب اتمى است كه شهر 150 هزار نفرى را با تمام ساكنينش زير و رو و نابود مىكند ، خلبانى كه بر شهرهاى ژاپن بمب اتمى ريخته بود در خاطراتش گفته بود به محض ريختن بمبها ، آتش به ارتفاع 100 متر زبانه كشيد .
بشر ديروز اگر عصبانى و جانى مىشد ، با خنجر يا شميشرش در نهايت 50 نفر را مىكشت ، ولى امروز در چند دقيقه با بمبهاى اتمى و شيميايى شهر گلستانى را به قبرستانى و منطقه آبادى را به بيابانى مبدّل مىكند ، چنان كه در هيروشيما و ناكازاكى و در حلبچه چنين كردند و در زمان ما بمب اتمى ساخته شده كه بمبهاى ناكازاكى و هيروشيما جز بازيچهاى در برابر آنها محسوب نمىشود .
كوتاه سخن اين كه در كنار نعمت بزرگ زبان و بيان ، دره عظيم و مُهلك معصيت الهى آرميده است . اگر اين زبان سركش مهار نشود ، خود صاحب خود را
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 92
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٢