و آبروى محترمى مورد هتك حرمت قرار گرفت » .
در فقه اسلام اعراض ( آبِروُها ) و اموال و دماء ( خونها ) بسيار مورد احترام است و در هر زمان و مكانى امر به حفظ اين سه چيز شده و اصطلاحاً به اينها موضوعات مهمّة گويند ، پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) در اين روايت مىفرمايند به زبان خطاب مىشود كه تو گناه كوچكى مرتكب نشدهاى و با يك كلمه اين سه موضوع مهم را در شرق و غرب عالم مورد تهديد قرار دادهاى !
گوش معمولًا خطرات جمعى ندارد ، بلكه خطر فردى دارد . ولى زبان چنان است كه آتش جنگى را روشن يا آتش جنگى را خاموش مىكند ، يعنى خطرش هم مىتواند مثل نفعش جامعهاى را دربرگيرد .
در اينجا دو بحث را تعقيب مىكنيم : 1 . ريشه اين كه چرا خطرات زبان زياد است 2 . درمان اين دردها چيست . زيرا در مباحث اخلاقى ، معلم اخلاق مثل يك پزشك متخصص در دو مرحله فعاليت مىكند : 1 ) ريشهيابى بيمارى و تشخيص آن . 2 ) درمان مناسب آن بيمارى .
ريشهيابى كثرت خطرات زبان
اما ريشهها و علل خطرات زياد زبان ، اين بيمارى در اصل پيدايش و بروزش معمولًا با بروز بيمارىهاى ديگر اخلاقى در علل مشتركاند ، مثل تعليم غير صحيح و غير اسلامى ، عدم تهذيب نفس ، معاشرت با منحرفان ، فاسد بودن محيط اجتماعى و غيره . اما چرا اضطراب زبان نسبت به ديگر اعضاء بيشتر است ، به 7 علت و ريشه آن اشاره مىكنيم :
1 . زبان ابزارى است : كه در هر زمان و مكانى در اختيار انسان است ، وسيله گناهان ديگر معمولًا چنين به راحتى در دسترس انسان نيست ، مواد مخدر يا آلات لهو و لعب مثل آلات قمار و موسيقى و يا مشروب و يا وسائل و مقدمات عمل نامشروع
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 95
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٩٥