را خالص كردن براى ربّ الارباب و اشتغال از غير و احتراز از ريا « 1 » در حين عمل و از سُمْعه « 2 » و عجب بعد از عمل نياز به صبر دارد .
3 - صبر بر معصيت - عصيان و سركشى نكردن به خداوند با اين همه جاذبهها و كششهاى عوامل گناه ، آسان نيست ، جاذبه زنان زيبا ، جاذبه مال حرام و مقام و جاه نامشروع مقاومت لازم دارد ، اگر نيروى دافعه و بازدارندهاى در ميان نباشد ، انسان جذب اين انسان رباهائى مىشود ، كه بايد گفت ميدان و حوزه جاذبه و كشش آنها به قدرى زياد است كه : بسا افراد بسيار مهذّب و عبّاد 70 ساله را هم به دام خود كشيده و جذب مىكند ، چنانچه در وقايع تاريخى منعكس است .
بايد دانست كه هر چه انسان بر معصيتى متعود و معتاد گردد ترك آن مشكلتر است زيرا عادت و انس و الفت گرفتن با معصيتى پشت به پشت هوا و هوسها داده ، و مسلماً غلبه بر اين دو مشكلتر از غلبه بر معصيتى است كه هنوز انسان با آن انس نگرفته ، و به آن عادت نكرده است ، گناهان زبان مثل دروغ و غيبت و سخنان بيهوده و آميخته با استهزاء و سخريّه كه موجب آزار ديگرى مىشود ، از جمله گناهانى است كه انسانها با آن بسيار مأنوس بوده ، و حتى نُقْل مجالس خود كردهاند از همين روى ترك اينها مشكلتر است و مشكلتر از اين ، گناهانى است كه سرچشمه آن قلب است مثل فكرهاى غير صحيح و وساوس و بدگمانى و سوءظن به غير كه قرآن فرمود : « اجْتَنِبُوا كَثِيراً مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ » : « از بدگمانيها بسيار دورى گزينيد ، زيرا كه بعضى
از آنها گناه و معصيت است » « 3 » دشوارى مبارزه در برابر اينگونه
هامش
( 1 ) . ريا نشان دادن عملى است به خاطر اغراضى غير از قصد تقرب به درگاه خداوند ، به انسان ديگرى مثلا چون مىداند عدهاى امشب نماز شب خواندن او را مىبينند تعمداً امشب نماز شب مىخواند تا بگويند چه آدم متدينى است .
( 2 ) . سُمعه اين است كه : عملى را كه انجام داده براى جلوه دادن خود در چشم مردم به گوش و سمع آنها برساند مثلا با كنايه در روز مىگويد ديشب نماز شب خواندم .
( 3 ) . سوره الحجرات ، آيه 12 .