بايد گفت ، آنچه در روايات آمده كه « ان الصّراط المستقيم ادقُّ مَن الشَعر و احدُّ من السيف » : « صراط مستقيم و پلى كه روى جهنم است باريكتر از مو و تيزتر از شمشير است » تجسّم اخلاق حسنهاى است كه در حدّ وسط افراط و تفريط در اين دنيا است ، كسى كه در اين دنيا پاى در وسط اين حدّ وسط گذارد در آخرت پاى روى وسط پل آن گذارده و به راحتى عبور كند و كسى كه از اين مسير ، منحرف شد در آخرت به يك طرفِ اين صراط متمايل شده و سرازير جهنم مىشود !
بعضى مثل مرحوم محقق طوسى و عدّه ديگرى خواستهاند بگويند : مراد از صراط مستقيم ، صراط در آخرت نيست بلكه اشاره است به اينكه صفات حد وسط مثل صراط مستقيمى است كه از مو باريكتر و از شمشير برّندهتر است ، ولى صاحب جامع السعادات اين تأويل را نپذيرفته و فرموده اعتقاد به آن چيزهائى كه ظاهرش درباره امور آخرت است واجب است ، و آنها امور ثابتى است كه قابل انكار نيست ، و تفسير براى اين روايت همان است كه گفتيم ، آخرت ظرف ظهور و تجسّم افعال و احوال و امورات دنيويه است ، دنيا و آخرت همانند يك سكّه دو رو است كه طرف دنيا ( عرَض ) و طرف آخرت ( جوهر ) است .
بحث ما در صفت حميده عفّت است كه به عنوان يكى از پايههاى مهم علم اخلاق شناخته شده ، عفّت انقياد قوة شهويه به عقل است ، در مورد شهوت شكم و فرج و حرص و مال و جاه و زينت و غيره ، بايد آگاه بود كه : عفّت ، نيكو باشد ، بواسطه
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 343
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤٣