جهت افراط قوه شهويه را گفتيم بنام « شَرّه » يا « فجور » ناميدهاند و آن زيادهروى قوه شهويه و محبت زياد به خوردن و آميزش جنسى و مال و منال و عيال و فرزندان و غيره است . در روايتى از پيامبر اكرم ( صلى الله عليه وآله ) آمده : « اسرار ملكوت در قلب كسى كه شكم او پر باشد داخل نمىشود » ، لقمان هم به پسرش مىگفت : « اى فرزند ، چون معده پر شود قوه فكر مىخوابد كه انسان را چارهاى از غذا خوردن نيست ، اگر خواستيد چيزى خوريد ثُلْت ( 31 ) شكم را براى غذا و ثُلث آن را براى آب و ثلت ديگر را براى تنفس قرار دهيد مانند خوكهائى كه كفّار براى پروار شدن و ذبح كردن آماده مىكنند مىباشيد » ، همچنين رسول گرامى فرمودند : « بيشترين چيزى كه امّت من بواسطه آن داخل آتش مىشود ، دو چيز است : يكى شكم و ديگرى فَرْج ( آلت تناسلى ) » .
در مورد فوائد گرسنگى و عدم اشباع معده فوائد زيادى ذكر كردهاند از جمله : صفاى قلب ، تيزهوشى ، لذّت بردن از مناجات و عبادت ، ترحم بر فقراء و گرسنگان ، ياد كردن از گرسنگى قيامت ، شكستن شهواتى كه از پرخورى حاصل مىشود ، كم خوابى كه موجب شب زندهدارى و تهجّد مىشود ، خفيف المؤونه بودن ، صحت بدن و دفع امراض ، زيرا معده خانه هر مرضى است .
براى معالجه افراط در خوردن بايد آيات و اخبار وارد شده در مذمّت پرخورى و فوائد گرسنگى را ملاحظه كرد ، همچنين احوال انبياء و ائمه و بزرگان را نظاره كرد كه ، اكثر كسانى كه به مقاماتى رسيدند ، از مسير و رهگذر گرسنگى بوده است و نيز بايد متوجّه خلاصى از چنگال شهوات و خبائث بدون تحمّل گرسنگى ممكن نيست ، درك اين معنا را بايد كرد ، كه : پرخورى كار حيوانات است و شأن انسان اجلّ از همطرازى با آنها است ، بايد تأمّل كرد در مفاسدى كه بر شكمپرستى
مترتب خواهد شد از قبيل ذلّت ، حماقت و امراض گوناگون .
در مورد افراط در شهوت جنسى هم بايد گفت زيادهروى در اين مورد انسان را از طى مسير آخرت و توجه به امورات اخروى باز داشته دين را زائل
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 346
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٣٤٦