1 - در امورات خود به غير ربّ الارباب توجه نمىكند ، و در هر حالى چه در فقر و غنا و چه در مرض و صحت و غيره روى التفات از او برنمى گرداند . از امام صادق ( عليه السلام ) روايت شده كه :
« مَنْ ضَعُفَ يَقينُه تَعَلِّق بالاسْباب و رَخَّصَ لِنفسه بذلك ، واتَّبَع العادات واقاويل الناس به غير حقيقة والسَّعْى فى امور الدنيا و جمعها وامساكها مقرّاً باللسان انّه لا مانع ولا معطى الّا الله وانّ العبد لا يصيب الّا مارزق و قسّم له والجهد لا يزيد فى الرزق و يُنكِر ذلك بفعله و قلبه قال الله سبحانه « يَقُولُونَ بِافواهِهِم ما لَيسَ فِى قُلوُبِهِم وَاللهُ اعْلَمُ بِما يَكتُمُونَ » . « 1 »
كسى كه يقينش ضعيف باشد متمسك به اسباب شده ( و مسبب الاسباب را رها مىكند ) و با اين تمسك و تعلّق به اسباب ترخيص و وسعتى براى خود فراهم مىكند ، و تبعيت عادات و گفتارهاى مردم را بدون دورنگرى و حقيقت بينى خواهد كرد ، و سعى و تلاش در امور دنيا و جمع آن و منع ديگران را از آنچه اندوخته پيشه خود مىكند ، با زبان اقرار مىكند كه منع كننده و اعطا كنندهاى غير از خدا نيست ، و اينكه عبد نمىرسد مگر به آنچه خدا روزى و تقسيم براى او كرده ، و تلاش چيزى در رزق نمىافزايد در حالى كه انكار مىكند اين مطالب را با عمل و قلبش خداوند سبحان ( درباره اينان ) فرموده : « مىگويند با زبانهاى خود آنچه را كه در قلوبشان نيست ، و خداوند عالم است به آنچه اينان كتمان مىكنند . « 2 »
هامش
( 1 ) . سوره آل عمران ، آيه 161 .
( 2 ) . اين حديث منقول از ( مصباح الشريعة و مفتاح الحفيقة ) منسوب به امام صادق ( عليه السلام ) است و مرحوم مجلسى در مقدمه بحار درباره اين كتاب مىگويد : در آن ( كتاب ) مطالبى است كه به شك مىاندازد عاقل ماهر را و اسلوب آن شبيه به ساير كلمات ائمه عليهمالسلام و آثار آنها نيست سپس مىگويد : سند اين كتاب منتهى به صوفيه مىشود ، و از همين رو مشتمل بر بسيارى از اصطلاحات و روايات مشايخ آنها است ( ترجمه پاورقى جامع السعادات ، جلد 1 ، صفحه 156 ) در مورد اين كتاب در پاورقى صفحه 191 گذشت كه 4 نظر است و تفصيلش در پيشگفتار عرفان اسلامى آمده و صاحب كتاب عرفان اسلامى نسبت كتاب مصباح را به امام ششم عليهالسّلام صحيح مىداند .