اين 5 چيز بايد در انعكاس صور بر آينه نفس موجود باشد :
1 - عدم نقصان جوهره نفس پس نفس كودك كه هنوز معلومات برايش حاصل نشده قابليت تحمل صور را ندارد ( اين به منزله عدم عيب و نقص ذاتى در جوهره آينه است ) .
2 - صفاء نفس از كدورات ظلمت طبيعت و پليدىهاى معاصى و پاك كردن نفس از رسوم عادات و زشتىهاى شهوت و بالجمله زدودن زنگارهايى كه بر قلب نشسته است ، زنگارهايى كه قرآن مىفرمايد : « بَلْ ران عَلى قُلوبِهم ما كانوُا يَكْسِبوُن » « 1 » « بلكه زنگ نهاده بر دلهاى آنها ( مُكَذّبان ) آنچه انجام دادند » و اين به منزله صيقل دادن آينه از زنگارهاو كثافات است .
3 - توجه و التفات نفس به مطلوب ، پس نبايد تمام همّ شخص معطوف به امور دنيوى و اسباب زندگى و خواطر مشوّش باشد ، و اين به منزله محاذات و مقابله است .
4 - تخليه نفس از تعصب و تقليد و اين به منزله ارتفاع حُجُب و موانع است .
5 - تحصيل مطلوب از تاليف مقدمات مناسبِ با مطلوب بر ترتيب مخصوص و شرايط مقرّره و اين به مثابه اطلاع بر جهتى است كه صورت در آن است اگر موانع افاضه حقايق بر طرف شود نفوس ، آگاه و عالم به جميع اشيا مرتسم در عقول فَعّاله مىشود ، زيرا هر نفس چون امرى ربّانى و جوهرى ملكوتى است ، به حسب فطرت صلاحيّت شناختن حقايق را دارد ، و از اين جهت امتياز از ساير مخلوقات مثل آسمانها و زمين و كوهها داشته ، و قابليت حمل امانت « 2 » الهى را كه همان معرفت و توحيد است دارد ، پس محروم بودن نفس از شناختن اشيا
هامش
( 1 ) . سوره مطفقين ، آيه 15 .
( 2 ) . - اشاره به آيه 72 سوره احزاب است « انّا عَرَضنَا الامَانَةَ عَلَى والارضِ السَّماواتِ وَ الجِبالِ فَابَيْن انْ يَحْمِلْنَهَا وَاشْفَقْنَ مِنهَا و حَمَلَها الانسَانُ انّه كان ظَلوُمَاً جَهوُلًا » .