اخلاقى و دورى از علايق و زخارف دنيوى و ريشه كن كردن هواها و افكار شيطانى دارد .
در ره منزل ليلى كه خطرها است در آن * شرط اول قدم آن است كه مجنون باشى
* * *
او را به چشم پاك توان ديد چون هلال * هر ديده جاى جلوه آن ماه پاره نيست « 1 »
در عرفان اسلامى اين مرحله را چنين توضيح مىدهند : درجه سوم حق اليقين است و آن تَلَألُؤ نور صبح كشف است ، سپس راحت شدن از سنگينى تعيّن بر دوش جان سپس فنا در حق اليقين ، حق اليقين تحقق به حقيقت علم حق است ، با فنا از بود خود و علم خود ، به اين معنى كه تجلّى نور حقيقت است ، بر ظلمت منيّت انسان ، به طورى كه انسان بر اثر آن تجلّى از ميان برخيزد ، چون از ميان برخاست و خودى بر جاى نماند ، از سنگينى بار يقين رها مىشود ، زيرا قبل از آن تجلّى ، موجودى بود آراسته به صفت يقين ، ولى اكنون وجودى نمانده كه حامل صفت يقين باشد ، و متحمل حقوقى كه يقين بر او بار كرده ، بلكه به جايى رسيده كه دست حق و گوش حق و چشم حق و علم حق و راه حق و قدم حق شده ، و او نيست كه به سيرش ادامه مىدهد ، بلكه او را در مسير مىبرند ، و از خود حركتى ندارد ، حركتش مىدهند ، آنگاه فنا در حقاليقين است كه ديگر از او عين و اثرى نمىبينى ، همه حق است و بس ، همه فنا است و بس همه تعلق و ربط است و بس . . . . . .
آرى به آنجا مىرسد كه : مانند اميرالمؤمنين على ( عليه السلام ) كه از نظر سرمايه ايمانى و عملى و اخلاقى پس از پيامبر ( صلى الله عليه وآله ) در تمام ادوار خلقت بىنظير است ، چنان فانى در او مىشود كه ( در مناجاتها مثل مناجات مسجد كوفه ) « 2 » خود را ذليل ، فقير ،
هامش
( 1 ) . معراج السعادة ، صفحه 72 ، چاپ انتشارات جاويدان .
( 2 ) . مقدارى از اين مناجات را در عرفان اسلامى ، جلد 1 ، صفحه 341 آورده است .