در اثر حصول معرفت ، گاه اين شناخت به مرحله عشق و محبت مىرسد كه انسان همه چيز را در راه محبوب مىدهد چنان كه در حالات حضرت ابراهيم ( على نبينا وآله وعليه السلام ) آمده ، آن حضرت ثروت هنگفتى داشت فرشتهاى از فرشتگان آسمانى مامور امتحان وى شد و نزديك منطقهاى كه آن حضرت بودند نزول كرد و صداى خود به ذكر خدا
( سبّوح قدوس رَبُّنا وربّ الملائكة والروح )
بلند نمود ابراهيم ( عليه السلام ) متوجه شد نام آشنايى برده شد ، قلب او از عشق دوست لبريز گرديد و گفت اى منادى تو كيستى كه من نصف دارايى و اموالم را به تو بخشيدم ، اگر يك بار ديگر اين نام را ببرى ، نيم ديگر را هم به تو مىبخشم ، ابراهيم ( عليه السلام ) به يك جلوه همه ثروت خود را مىبخشد ، زيرا غير از او كسى نمىبيند و اگر هم ببيند اعتبارى براى آنها در نظر نمىگيرد . در اينجا مناسب است زندگى كسانى كه خالق در نظرشان عظيم و ما سواى او حقير بود و محبوب حقيقى را بر همه چيز ترجيح دادند ، از نظر بگذرانيم تا معلوم شود ، انسانها مىتوانند به اين مقام برسند كه ماسواى خدا را فداى پروردگار و خالق كنند و محبوب حقيقى را بر ديگران مقدم دارند و به قول امام ششم ( عليه السلام ) :
« دليلُ الحبّ ايثار المحبوب على ماسواه »
در سر سلسله اين افراد انبياء و ائمه ( عليه السلام ) جلوه و درخشندگى خاصى دارند ، حالات آنها در قرآن و ديگر منابع نشان دهنده ايثار و گذشتن از همه چيز در راه محبوب است ، زيرا عظمت او را درك كرده و غير او را ناچيز تلّقى مىكردند به طور نمونه امتحانات و ابتلائات ابراهيم ( على نبيّنا وآله وعليه السلام ) در انبياء و واقعه كربلا و جانبازى حسين بن على ( عليه السلام ) در بين اولياء و گذشتن او از همه چيز خود در حالى كه شرايط براى صلح و رسيدن به مقامات دنيوى آماده بود زبانزد خاص و عام است .
اينك به دو نمونه اشاره مىكنيم :
1 . آسيه و معبود واقعى : ملّا فتح الله كاشانى در جلد نهم تفسير خود صفحه 346 در ذيل آيه 11 سوره تحريم چنين مىگويد : آسيه به جهت خلوص ايمان فائز
اخلاق اسلامى در نهج البلاغه ( خطبه متقين ) ( فارسى ) — صفحة 231
مساهمون: الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
ص٢٣١