چهار شرط او چنين بود : « اول اين كه درصدد تحصيل مال نباشد مگر به اندازه تحصيل معاش ، دوم اين كه درصدد تحصيل مقام نباشد ، سوم اين كه معصيت نكند ، چهارم اين كه تقليد ننمايد . . .
ملاصدرا مىگفت : محال است كسى كه درصدد تحصيل مال باشد ، بتواند تحصيل علم نمايد و تحصيل مال دنيا و تحصيل علم دو عمل متخالف است كه با هم قرين نمىشود . كسى كه در طول دراز مىشود ، عرض و ضخامت او كم خواهد شد و به همين قياس كسى كه درصدد تحصيل مال مىباشد گرچه ممكن است توانگر شود ، اما به طور حتم از تحصيل علم بازمىماند و مالدارانى كه عالم جلوه مىكنند متظاهر به علم و رياكار هستند » . « 1 »
با توضيح اين چهار نكته روشن شد كه چهارمين وصف پرهيزكاران عدم نظر به محارم خداوندى است ، خواه نظر به مبصرات باشد و خواه غير آن و پنجمين صفات متوقف كردن گوش است بر علومى كه به نحوى در شكوفايى فرد و نظام جامعه اسلامى دخالت داشته و موجب تسريع در برنامههاى سيستم اسلامى و استعلاء فرد و نظام توحيدى بر غير توحيدى مىشود .
* * * از وظايف عبوديت و بندگى ما شكرگزارى از نعم الهى و بالاخص چشم و گوش است كه ابزار شناخت اكثر معلومات ما است . استفاده صحيح از اين ابزارها شكر اين نعم است ، زيرا « الشكر صرفُ العبد جميع ما انْعَمَه الله فيما خُلِقَ لاجله » : « شكر مصرف كردن عبد است جميع چيزهايى را كه خداوند به او ارزانى داشته ، در موردى كه خلق شده براى آن » مثلًا چشم و گوش را در مسير صحيحى كه مورد رضاى خداوند است استعمال كند و از به كار بستن اين ابزارها در طريق
هامش
( 1 ) . همان مدرك ، صفحه 186 .