[ مَرافق : ]
« أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ »
« مرافق » جمع « مرفق » به معناى « آرنج » است ، و چون هنگامى كه گفته شود : دست را بشوييد ممكن است به ذهن چنين برسد كه دستها را تا مچ بشوييد ؛ - زيرا غالباً اين مقدار شسته مىشود - براى رفع اين توهّم مىفرمايد : « تا آرنج بشوييد » ( الَى الْمَرْافِقِ ) . « 1 »
[ مراء : ]
با اين كه « جدال » ، « مراء » و « حِجاج » ( بر وزن لجاج ) در معنا ، شبيه يكديگرند ، ولى در « مراء » يك نوع مذمت و نكوهش افتاده است ؛ زيرا در مواردى به كار مىرود كه ، انسان روى يك مسألهء باطل پافشارى و استدلال مىكند .
« مِراء » - به طورى كه « راغب » در « مفردات » مىگويد - در اصل ، از مَرَيْتُ النَّاقَةَ : يعنى « پستان شتر را براى دوشيدن به دست گرفتم » گرفته شده است ، سپس ، به بحث و گفتگو پيرامون چيزى كه مورد شك و ترديد است اطلاق گرديده . و بسيار مىشود كه در گفتگوهاى لجاجتآميز ، و دفاع از باطل به كار مىرود ، ولى ، ريشهء اصلى آن محدود به اين معنا نيست ، بلكه ، هر نوع بحث و گفتگو را دربارهء هر مطلبى كه محل ترديد است شامل مىشود .
دانشمندان اسلامى براى اين كلمه معانى مختلفى گفتهاند : « مراء » به معناى اظهار فضل و كمال است . « مراء » به حملات دفاعى در بحث گفته مىشود . « مراء » اعم از مسائل علمى و غير علمى است .
به گفتهء مرحوم « علامهء مجلسى » ، در « بحار الانوار » ، « جدال » و « مراء » ، بيشتر در مسائل علمى به كار مىرود . و نيز گاهى گفته شده كه در « مراء » هدف ، اظهار فضل و كمال است . گاه گفتهاند : « مراء » اعم از مسائل علمى است . و گاه گفتهاند : « مراء » جنبهء دفاعى در مقابل حملات خصم دارد . « 2 »
[ مرتد : ]
« مرتد » از مادّهء « رَدّ » يعنى كسى كه اسلام را پذيرفته و سپس از آن بازگشته . « مرتد » بر دو قسم است : « فطرى » و « ملّى » .
« مرتد فطرى » كسى است كه از پدر و يا مادر مسلمان تولد يافته ، پس از آن اسلام را پذيرفته ، سپس بازگشته است و « مرتد ملّى » كسى است كه از پدر يا مادر مسلمان تولد نيافته ، بلكه خود بعد از بلوغ اسلام را پذيرفته ، سپس بازگشته است . « 3 »
هامش
( 1 ) . مائده ، آيهء 6 ( ج 4 ، ص 367 ) .
( 2 ) . هود ، آيهء 32 ( ج 9 ، ص 107 ) ؛ كهف ، آيهء 22 ( ج 12 ، ص 421 ) ؛ عنكبوت ، آيهء 46 ( ج 16 ، ص 328 ) ؛ مؤمن ، آيهء 4 ( ج 20 ، ص 32 ) .
( 3 ) . آل عمران ، آيهء 89 ( ج 2 ، ص 754 ) .