معناى وصفى دارد ، و دومى معناى مصدرى ، و به معناى ميوههاى چيده شده ، يا چيدن ميوه است . « 1 »
[ قعود : ]
« قِياماً وَ قُعُوداً »
« قعود » هم به معناى « نشستن » و هم به معناى « نشستگان » آمده است و در سورهء « نساء » هر دو معنا احتمال دارد . « 2 »
[ قَعِيد : ]
« وَ عَنِ الشِّمَالِ قَعيدٌ »
« قَعِيد » از مادّهء « قعود » به معناى نشسته است و در اينجا منظور ملازم و مراقب است ، و به تعبير ديگر ، مفهوم آيه اين نيست كه اين دو فرشته در سمت راست و چپ انسان ، نشستهاند ؛ زيرا انسان گاه نشسته است و گاه در حال راه رفتن ، بلكه اين تعبير ، كنايه از آن است كه اين دو همواره با انسانند ، و مترصد اعمال او مىباشند . اين احتمال داده شده كه اين دو فرشته ، يكى در سمت راست و ديگرى در سمت چپ انسان نشسته و مراقبند . « 3 »
[ قِفُوهُمْ : ]
« وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَّسْؤُلُونَ »
« قِفُوهُمْ » از مادّهء « وقف » گاه ، به معناى متعدى استعمال مىشود ( نگه داشتن و حبس كردن ) و گاه به معناى لازم ( توقف كردن و ايستادن ) ، مصدر اولى « وقف » است و مصدر دومى « وقوف » . « 4 »
[ قَفَّينَا : ]
« ثُمَّ قَفَّيْنَا عَلى آثارِهِم »
« قَفَّينَا » از مادّهء « قفا » به معناى پشت است ، و « قافيه » را از اين رو قافيه مىگويند كه قسمتهاى آخر شعر « مشابه يكديگر و پشت سر هم » قرار مىگيرد ، و در جملهء فوق ، منظور اين است كه : پيامبران با آهنگى يكسان و يكنواخت ، و اهدافى هماهنگ ، يكى بعد از ديگرى ، قدم به عرصهء وجود گذاشتند ، و تعليمات يكديگر را تأييد و تكميل كردند ، و در حقيقت اين تعبير ، اشارهء زيبايى به « توحيد نبوت » است . « 5 »
[ قَلائِد : ]
« وَ لَا الْهَدْيَ وَ لَا الْقَلائِدَ »
« قَلائِد » از مادّهء « قَلْد » جمع « قلاده » به معناى چيزى است كه به گردن انسان يا حيوانى مىاندازند و در اينجا منظور چهارپايانى است كه براى قربانى در مراسم حج آنها را نشان مىگذارند ، بنابراين « قَلائِد » به معناى قربانىهاى نشاندار در مراسم حج و عمره است . « 6 »
هامش
( 1 ) . حاقّه ، آيهء 23 ( ج 24 ، ص 459 ) ؛ انسان ، آيهء 14 ( ج 25 ، ص 365 )
( 2 ) . نساء ، آيهء 103 ( ج 4 ، صفحات 137 ، 138 ) ؛ اسراء ، آيهء 22 ( ج 12 ، ص 89 )
( 3 ) . ق ، آيهء 17 ( ج 22 ، ص 256 )
( 4 ) . صافات ، آيهء 24 ( ج 19 ، ص 48 )
( 5 ) . حديد ، آيهء 27 ( ج 23 ، ص 393 )
( 6 ) . مائده ، آيات 2 ، 97 ( ج 4 ، ص 325 ؛ ج 5 ، ص 116 )