[ سبأ : ]
« كَانَ لِسَبَإٍ في مَسْكَنِهِمْ »
در اين كه : « سبأ » ( بر وزن سَبَد ) نام كيست ؟
و چيست ؟ در ميان مورخان گفتگوست ، ولى معروف اين است : « سبأ » نام پدر اعراب « يمن » است ، و طبق روايتى كه از پيامبر گرامى اسلام صلى الله عليه و آله نقل شده :
مردى بوده به نام « سبأ » كه ده فرزند از او متولد شد ، و از هر كدام از آنها قبيلهاى از قبائل عرب در آن سامان به وجود آمدند .
بعضى « سبأ » را نام سرزمين « يمن » ، يا منطقهاى از آن دانستهاند ، ظاهر قرآن مجيد در داستان « سليمان » و « هدهد » در سورهء « نمل » نيز نشان مىدهد كه « سبأ » نام مكانى بوده است ، آنجا كه مىگويد : وَ جِئْتُكَ مِنْ سَبَأٍ بِنَبَأٍ يَقِينٍ « من از سرزمين سبأ خبر قاطعى براى تو آوردم » . در حالى كه ظاهر آيهء مورد بحث ، اين است كه ، « سبأ » قومى بودهاند ، كه در آن منطقه مىزيستهاند ، زيرا ضمير جمع مذكر ( هم ) به آنها باز گشته است . ولى منافاتى ميان اين دو تفسير نيست ؛ زيرا ممكن است « سبأ » در ابتدا نام كسى بوده ، سپس تمام فرزندان و قوم او به آن نام ناميده شدهاند ، و بعد اين اسم به سرزمين آنها نيز اطلاق گرديده است . « 1 »
[ سَبت : ]
« يَعْدُونَ فِي السَّبْتِ »
« سَبت » در لغت ، به معناى تعطيل عمل براى استراحت است و اين كه در قرآن در سورهء « نبأ » مىخوانيم : وَ جَعَلْنَا نَوْمَكُمْ سُباتاً : « خواب شما را مايهء راحت شما قرار داديم » نيز اشاره به همين موضوع است .
روز شنبه را از اين جهت « يوم السَّبت » ناميدهاند كه برنامههاى كسب و كار معمولى در آن تعطيل مىشد ، سپس اين نام بر اين روز باقى ماند . « 2 »
[ سَبْح : ]
« فِي النَّهارِ سَبْحاً طَويلًا »
« سَبْح » ( بر وزن مدح ) در اصل به معناى حركت و رفت و آمد است و گاه به شنا كردن نيز اطلاق مىگردد ؛ چرا كه حركات مداومى دارد . « 3 »
[ سَبِّح : ]
« فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ »
تعبير به « فَسَبِّح » ( پس تسبيح كن ) ( با فاء تفريع ) ، اشاره به اين حقيقت است كه ، آنچه دربارهء اين گروههاى سهگانه گفته شد ، عين عدالت است ، و بنابراين ، خداوندت را از هرگونه ظلم و بىعدالتى پاك و منزه بشمار ،
هامش
( 1 ) . سبأ ، آيهء 15 ( ج 18 ، صفحات 69 ، 70 )
( 2 ) . اعراف ، آيهء 163 ( ج 6 ، ص 493 )
( 3 ) . مزمّل ، آيهء 7 ( ج 25 ، ص 182 )