حوادث وحشتناك ، خواب شبانه را از چشم مىبرد ، و زمين قيامت نيز بسيار هولانگيز است ، كلمهء « ساهِرَه » به عرصهء محشر اطلاق شده است .
بعضى نيز گفتهاند : « ساهِرَه » را به هر بيابانى مىگويند ، چون اصولًا همهء بيابانها وحشتناكند ، گويى بر اثر وحشت ، خواب شبانه را از چشم مىبرند . « 1 »
[ ساهَم : ]
« فَساهَمَ فَكَانَ مِنَ الْمُدْ »
« ساهَم » از مادّهء « سهم » در اصل ، به معناى تير ، و « مساهمه » به معناى قرعهكشى آمده است ، زيرا به هنگام قرعهكشى ، نامها را بر چوبههاى تير مىنوشتند ، و با هم مخلوط مىكردند ، سپس يك چوبه تير ، از آن بيرون مىآوردند و به نام هر كس اصابت مىكرد ، شمول قرعه مىشد . « 2 »
[ ساهُون : ]
« في غَمْرَةٍ ساهُونَ »
« ساهُون » از مادّهء « سهو » به معناى هر گونه غفلت است ، بعضى گفتهاند : نخستين مرتبهء جهل ، « سهو و اشتباه » است ، بعد از آن « غفلت » ، و سپس « غمره » مىباشد . و در اصل به معناى خطايى است كه از روى غفلت سرزند ، خواه در فراهم كردن مقدماتش مقصر باشد يا نه ، البته در صورت اول معذور نيست ، و در صورت دوم معذور است ، ولى در اينجا منظور سهو توأم با تقصير است . « 3 »
[ سُبات : ]
« وَ النَّوْمَ سُباتاً »
« سُبات » در لغت از مادّهء « سبت » ( بر وزن وقت ) به معناى قطع نمودن است ، سپس ، به معناى تعطيل كردن كار به منظور استراحت آمده ، و اين كه : « روز شنبه » را در لغت عرب « يوم السبت » مىنامند ، به خاطر آن است كه نامگذارى آن از برنامهء يهود گرفته شده ؛ چرا كه روز شنبه ، روز تعطيلى آنها بود . تعبير به « سُبات » در سورهء « نبأ » اشارهء لطيفى به تعطيل قسمتهاى قابل توجهى از فعاليتهاى جسمى و روحى انسان در حال خواب است و همين تعطيل موقت ، سبب استراحت و بازسازى اعضاى فرسوده ، تقويت روح و جسم ، تجديد نشاط انسان و رفع هر گونه خستگى و ناراحتى و بالاخره آمادگى براى تجديد فعاليت مىشود . « 4 »
هامش
( 1 ) . نازعات ، آيهء 14 ( ج 26 ، ص 97 )
( 2 ) . صافات ، آيهء 141 ( ج 19 ، ص 172 )
( 3 ) . ذاريات ، آيهء 11 ( ج 22 ، ص 326 ) ؛ ماعون ، آيهء 5 ( ج 27 ، ص 385 )
( 4 ) . فرقان ، آيهء 47 ( ج 15 ، ص 132 ) ؛ نبأ ، آيهء 9 ( ج 26 ، ص 32 )