« تطيّر » چنان كه مىدانيم از مادّهء « طير » به معناى پرنده است ، و چون عرب فال بد را غالباً به وسيلهء پرندگان مىزد ، عنوان « تطير » به معناى فال بد زدن آمده است . « 1 »
[ تَعاطى : ]
« فَتَعاطى فَعَقَرَ »
« تَعاطى » در اصل به معناى برگرفتن چيزى يا به سراغ مطلبى رفتن است ؛ و نيز به انجام كارهاى مهم و خطرناك ، يا انجام كارهاى پر زحمت ، و يا كارى كه در مقابل آن عطا و مزدى قرار داده شده است ، گفته مىشود . « 2 »
[ تَعْبَثُون : ]
« ريعٍ آيَةً تَعْبَثُونَ »
« تَعْبَثُون » از مادّهء « عبث » به معناى كارى است كه هدف صحيح در آن تعقيب نمىشود . « 3 »
[ تَعْتَدُّونَها : ]
« مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها »
از جملهء « تَعْتَدُّونَها » ( عده را محاسبه كنيد ) استفاده مىشود كه عِدّه نگه داشتن زن ، يك نوع حق براى مرد محسوب مىشود ، و بايد چنين باشد ؛ زيرا امكان دارد در واقع زن باردار باشد ، و ترك عده ، و ازدواج با مرد ديگر ، سبب شود وضع فرزند نامشخص گردد ، و حق مرد در اين زمينه پايمال شود . « 4 »
[ تَعْثَوْا : ]
« وَ لا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ »
« تَعْثَوْا » از مادّهء « عثى » به معناى توليد فساد است ؛ منتها اين ماده بيشتر به مفاسد اخلاقى و معنوى گفته مىشود در حالى كه مادّهء « عيث » بهمفاسد حسّى اطلاق مىگردد .
بنابراين ، ذكر كلمهء « مُفْسِدِين » بعد از جملهء « لاتَعْثَوْا » به عنوان تأكيد مىباشد ؛ زيرا هر دو يك معنا را مىرسانند . « 5 »
[ تَعْدِلُوا : ]
« الْهَوى أَنْ تَعْدِلُوا »
« تَعْدِلُوا » ممكن است از مادّهء « عدالت » و يا از مادّهء « عدول » بوده باشد ، اگر از مادّهء « عدالت » باشد ، معناى جمله چنين خواهد بود : فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى لِا نْ تَعْدِلُوا : « از هواپرستى پيروى نكنيد تا بتوانيد اجراى عدالت كنيد » .
و اگر از مادّهء « عدول » باشد ، معناى جمله چنين خواهد شد : فَلا تَتَّبِعُوا الْهَوى فِى أَنْ تَعْدِلُوا : « از هواپرستى در مسير انحراف از حق پيروى مكنيد » . « 6 »
[ تُعْرَضُون : ]
« تُعْرَضُونَ لا تَخْفى »
« تُعْرَضُون » از مادّهء « عرض » به معناى نشان دادن و عرضه داشتن چيزى است ، خواه كالا
هامش
( 1 ) . نمل ، آيهء 47 ( ج 15 ، ص 520 )
( 2 ) . قمر ، آيهء 29 ( ج 23 ، ص 65 )
( 3 ) . شعراء ، آيهء 128 ( ج 15 ، ص 319 )
( 4 ) . احزاب ، آيهء 49 ( ج 17 ، ص 398 )
( 5 ) . اعراف ، آيهء 74 ( ج 6 ، ص 284 ) ؛ عنكبوت ، آيهء 36 ( ج 16 ، ص 286 )
( 6 ) . نساء ، آيهء 135 ( ج 4 ، ص 214 )