فرمودند : « آقا ! من هم اين سؤال را از مرحوم قاضى [ آيةاللَّه حاج سيد على قاضى تبريزى ] كردهام ؛ در جواب فرمود : آرى ، مىتوانى به وقت ديگرى افكنى ، و اين آيه مباركه سورهء فرقان را قرائت كرد :
وَ هُوَ الَّذِي جَعَلَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ خِلْفَةً لِمَنْ أَرادَ أَنْ يَذَّكَّرَ أَوْ أَرادَ شُكُوراً
« 1 » در اين كريمه « خِلفَةً و يَذَّكَّرَ و شُكُوراً » . خيلى لطيف و با مقام نيك مناسب است » . « 2 »
ويژگىهاى علّامه
علّامه طباطبائى مظهر متانت ، وقار ، طمأنينه ، عزت نفس ، توكل ، اخلاص ، تواضع ، عطوفت و ديگر مكارم اخلاقى بودند . آثار عظمت روح و نورانيت دل و ارتباط با ماوراء طبيعت ، در سيماى ملكوتى ايشان هويدا بود . بر مجلس ( درس ) ايشان چنان هيبتى سايه مىافكند كه حضار را در سكوتى ژرف و پر تأمل فرو مىبرد و انسان را به ياد شعر فرزدق مىانداخت كه در مدح امام سجاد عليه السلام مىگويد : يُغْضى حَياءً و يُغْضى مِن مَهابَتِهِ .
به خاطر دارم كه روشندلى در محضر ايشان ، با چشمانى پر از اشك ، آهسته مىگفت :
در شگفتم كه چگونه زمين سنگينى چنين مردانى را تحمل مىكند !
علّامه طباطبائى را بايد به حق يكى از اركان حوزهء علميهء قم ، در عصر حاضر دانست و شايد كمتر اهل فضلى يافت شود كه يا از خرمن پر بار درسهاى ايشان خوشهاى نچيده باشد و يا از نوشتههاى عميق و زينشان بهرهاى نبرده باشد .
با وجود آنكه در فلسفه و تفسير و عرفان اشتهار داشت و تبحّر او در اين شاخههاى علمى بود ، ولى در حديث و فقه و اصول ، توانايىهاى ارزندهاى از خود بروز داد .
شخصيتهاى برجستهاى چون شهيد آيةاللَّه قاضى طباطبائى از اين عموزاده و استادش اجازهء روايت داشت . « 3 »
سورهء والعصر
وسعت معلومات اين مفسر قرآن به حدى بود كه غالباً مىفرمود : « اگر مجالى باشد ،
هامش
( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيه 62
( 2 ) . حسنزاده آملى ، جرعههاى جانبخش ، ص 353 - 354
( 3 ) . محمد تقى مصباح ، همان ، ص 115