عاجمان محصور و منزوى كنيم » « 1 » .
دينشناسى تطبيقى در آثار علّامه
آن حكيم فرزانه نسبت به دينشناسىِ تطبيقى ، از چنان حساسيتى برخوردار بود كه يكى از پژوهشگران - كه مدتى با ايشان مصاحبت داشته است - مىگويد :
با او تجربهاى را گذراندهايم كه احتمالًا در جهان اسلامى يگانه است ؛ پژوهش تطبيقى مذاهب جهان به هدايت و ارشاد مرشد و علّامهاى ايرانى .
ترجمههاى اناجيل ، ترجمهء فارسى اوپانيشاد ها ، سوترا هاى بودايى و نائوته چينگ را بررسى مىكرديم . استاد با چنان كشف و شهودى به تفسير متون مىپرداخت كه گويى در نوشتن اين متون شركت داشته است . « 2 »
روش علّامه در بازسازى معرفت دينى
روش علّامه در بازسازى معرفت دينى عبارت است از : باز گرداندن دين به اصول و جوهرهء خود ؛ يعنى خدايى كردن دين و بازگرداندن آن به وضعى كه در تمامى ابعاد ، انسان و جامعهء ربانى تربيت شود .
انسان و جامعهء ربانى ؛ يعنى انسان و جامعهاى كه شيفتهء عشق و محبت الهى و مظهر صفات جلال و جمال خداوند است و نه تنها شريف و كريم و عزيز و عظيم و رئوف است ، بلكه اهل حماسهء ربانى يا مبارزه با شرك و كفر و توانايى و قدرتمندى و تعقّل و دانشورى و تفكر و وارستگى و تهجّد و مردمدارى و ارزشها و سياست و ديانت و عبادت و شجاعت است .
در نگرش علّامه ، دين فطرى است و در تاروپود بشر ريشه دارد و خلقت انسان ، بر اساس خدامحورى و گرايش به معارف دينى تنظيم شده است . به همين جهت ، مرگِ دين ، در صورتى است كه دين خاصيت همه بُعدى و خداگونهپرورى خود را از دست بدهد و انسانهاى يكبُعدى تربيت كند و هويت الهىِ آدمى را مسخ نمايد و از وى چهرهء مشوّش و مضطرب
هامش
( 1 ) . زير آسمانهاى جهان ، گفتوگوى رامين جهانبگلو با داريوش شايگان ، ترجمه نازى عظيما ، ص 70
( 2 ) . همان