در اين خصوص چنين است :
در اين جا نكتهء ديگرى نيز وجود دارد كه بر پژوهشگر لازم است آن را مورد توجه وافر قرار دهد و آن اين است كه عموم آياتى كه در بر گيرندهء امر به اقامهء عبادات و به پا داشتن جهاد و اجراى حدود و قصاص و غير آن هستند ، خطاب آنها متوجه عموم مؤمنان است ، به خصوص شخص پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مانند
« وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ »
« 1 » و
« وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ »
« 2 » و
« كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ »
« 3 » و
« جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ »
« 4 » و
« جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ
جِهادِهِ »
« 5 » و
« الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما »
« 6 » و
« السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ
فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما »
« 7 » . . .
وى در ادامه ، آيات ديگرى را نيز ذكر مىكند « 8 » كه همه بر اين امر دلالت دارند كه در جامعهء دينى كه لازم است در آن ، قوانين و احكام بر طبق شرع صورت بگيرد ، تمام افراد جامعه به اجراى آنها فراخوانده شدهاند و امر اجتماع به آنان سپرده شده است كه بر اساس فرامين و قوانين الهى آن را اداره نمايند . « 9 »
بنابراين ، اجراى احكام و ادارهء جامعه ، حتى در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بر دوش آحاد امّت اسلام نهاده شده و هر يك از آنها در قبال اين تكليف مسؤول بودهاند . در اين ميان وظيفهء پيامبر عبارت است از : دعوت و هدايت و تربيت افراد جامعه و اوست كه از جانب خداى تعالى به ولايت بر امور دنيا و آخرت امّت اسلامى و امامت آنها تا زمان حياتش گمارده شده است . « 10 »
علّامه معتقد است پس از حيات پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز امور جامعه بر عهدهء تمام افراد جامعه خواهد بود . شيعيان ، جانشين پيامبر اكرم را منصوص از جانب خداوند و آن حضرت
هامش
( 1 ) . نساء ( 4 ) آيه 77
( 2 ) . بقره ( 2 ) آيه 195
( 3 ) . همان ، آيه 183
( 4 ) . مائده ( 5 ) آيه 35
( 5 ) . حج ( 22 ) آيه 78
( 6 ) . نور ( 24 ) آيه 2
( 7 ) . مائده ( 5 ) آيه 38
( 8 ) . بقره ( 2 ) آيه 179 ؛ طلاق ( 65 ) آيه 2 ؛ آل عمران ( 3 ) آيه 103 ؛ شورى ( 42 ) آيه 13 ؛ آل عمران ( 3 ) آيه 144
( 9 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 123
( 10 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 123