و لا الكتاب يوافقها » . « 1 »
مقصود از « اعتبار صحيح » همان برهان عقلى است ؛ زيرا به عنوان مثال چگونه عقلًا قابل قبول است كه قابيل داراى شاخ باشد و خورشيد داراى چشمه باشد و شاخهاى او به اين چشمه معلق شده و اين چشمه در حال گردش بوده با سرما و گرماى شديد مواجه باشد . !
3 . دفاع از نفس و يارى حق
سيوطى در درالمنثور در ذيل آيات مربوط به داستان هابيل و قابيل روايتى را از پيامبر صلى الله عليه و آله به اين مضمون نقل كرده است :
اكسروا سيفكم يعنى فى الفتنه و اقطعوا أوتاركم و ألزموا أجواف البيوت و كونوا فيها كالخير من ابنى آدم ؛ شمشيرتان را بشكنيد - مقصود زمان فتنه است - و زه كمانهاى خود را قطع كنيد و در دل خانههاى خود بمانيد و در فتنه بسان هابيل به نيكى عمل كنيد . « 2 »
همچنين از حضرت چنين نقل مىكند :
ان ابنى آدم ضربا مثلًا لهذه الأُمة فخذوا بالخير منهما ؛ دو فرزند آدم به عنوان نمونه براى مسلمانان در قرآن آمدهاند . شما به آنكه به نيكى عمل كرده از ميان دو برادر عمل كنيد . « 3 »
از اين روايات دو نكته قابل استفاده است :
1 . ميان امّت مسلمان برادر كشى و فتنههاى خونين جريان خواهد يافت .
2 . پيامبر صلى الله عليه و آله از مردم خواسته است در اين فتنهها بسان هابيل عمل كنند كه در برابر تجاوز برادر سكوت كرد و دست به شمشير نبرد .
علّامه با عنايت به اين برداشت از روايت ، آن را مخدوش دانسته و به نقد آن پرداخته است :
هذه الروايات لاتلائم بظاهرها الاعتبار الصحيح المؤيّد بالآثار الصحيحة الآمرة بالدفاع عن النفس و الانتصار للحق و قد قال تعالى :
« وَ إِنْ طائِفَتانِ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ اقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُما فَإِنْ بَغَتْ إِحْداهُما عَلَى الْأُخْرى فَقاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي حَتَّى تَفِيءَ
هامش
( 1 ) . همان
( 2 ) و . همان ، ج 5 ، ص 320
( 3 ) و . همان ، ج 5 ، ص 320