دچار اشكال باشد ، اگر امكان توجيه و تأويل دارد توجيه مىشود و در صورت عدم امكان تأويل ، ساقط مىگردد . « 1 »
از اين رو در مورد اين روايت مىفرمايد :
شايد مقصود از تعديل و تزكيهء امّت اسلامى توسط پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله تعديل برخى از ايشان است نه همگى آنان . « 2 »
آنگاه در ادامه مىنگارد :
اگر قرار باشد مقصود تعديل همهء امّت باشد روايت به خاطر منافات با ضرورت كه از كتاب و سنّت به دست مىآيد ، مردود است . براستى چگونه متصوّر است پيامبر صلى الله عليه و آله اين فجايع و جرايمى را كه به وقوع پيوسته و حتى يك نمونه از آن در ميان امّتى از امّتهاى گذشته رخ نداده است تصحيح ياتصويب نموده باشد ؟ چگونه ممكن است پيامبر صلى الله عليه و آله فرعونها و طاغوتهاى امّت اسلامى را انسانهاى پيراسته و عادل دانسته باشد ؟ آيا چنين انديشهاى جز طعنه در دين حنيف و بازى با حقايق دين مبين اسلام معناى ديگرى دارد . ؟ « 3 »
بىترديد بارزترين نمونهء اين جنايات كه پس از رحلت پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اتفاق افتاده ، حادثهء تلخ كربلاست كه طى آن گروهى انبوه از كسانى كه به ظاهر امّت پيامبر صلى الله عليه و آله به حساب مىآمدند ، به صورتى بسيار ناجوان مردانه فرزند رسول اكرم صلى الله عليه و آله و سرور جوانان بهشت حضرت سيدالشهداء را به شهادت رساندند . توجه به جوانب اين جنايت فجيع نشان مىدهد كه وقوع چنين رخ داد تلخ در تاريخ امّتهاى گذشته بىنظير بوده است . براستى - چنان كه حضرت علّامه فرموده است - عاملان اين حادثه به استناد روايت مذكور عادل هستند ؟ ! « 4 »
معيار پنجم : برهان عقلى
عقل زبان مشترك بين تمام انسانها و اديان و مذاهب است و بىشك اگر تكيه به آن نباشد پيامبران هرگز نمىتوانستند رسالت خود را اثبات كنند و پيامهاى خود را به گوش مردم برسانند . از اين جهت آنان هماره عقل مخاطبان خود را براى اثبات صحّت ادّعاهاى
هامش
( 1 ) . براى نمونه ر . ك : الميزان ، ج 13 ، ص 34
( 2 ) همان ، ج 1 ، ص 331
( 3 ) همان ، ج 1 ، ص 331
( 4 ) . براى توضيح بيشتر ر . ك : علّامه عسكرى ، معالم المدرسين ، ج 3