مرحوم علّامه رحمه الله پس از اظهار ضعف سند روايت ، در نقد محتوايى آن آورده است :
اين روايت با اصول و مبانى مسلم در روايات اهلبيت عليهم السلام مخالف است ؛ زيرا روايات ايشان به ويژه خطبههاى حضرت امير و حضرت رضا عليه السلام لبريز از حديث تجلّى و رؤيت قلبى است . بنابراين ، معنا ندارد كه امام هشتم عليه السلام رؤيتى كه در سؤال موسى عليه السلام و پاسخ خداوند آمده است رؤيت بصرى بداند و آنگاه به روش جدلى كه مطابق يا ظاهر آيه هم بهطور كامل نيست از آن پاسخ دهد . « 1 »
در حقيقت مقصود علّامه آن است كه سؤال موسى عليه السلام ناظر به رؤيت قلبى يعنى تجلّى ، بوده است نه رؤيت بصرى . خداوند به او پاسخ داد كه كوه ، توان تجلّى خداوند را ندارد ؛ پس موسى به طريق اولى توان آن را نخواهد داشت .
ايشان در ادامه ، روايت تفسير عياشى را نقل مىكند كه در آن آمده است :
ابوبصير گويد : از امام صادق عليه السلام شنيدم كه فرمود : چون موسى بن عمران از خداوند رؤيت او را درخواست كرد خداوند به او وعده داد كه در يك موضعى ( براى نماياندن خود به او ) خواهد نشست . آنگاه به فرشتگان فرمان داد تا گروه گروه با رعد و برق و باد و صاعقهها بر موسى بگذرند و هرگاه يك گروه از گروههاى فرشتگان بر موسى مىگذشت تمام بندهاى بدن موسى به لرزش مىافتاد . موسى سرش را بلند مىكرد و مىگفت : كدام يك شما خداى من هستيد ؟ در پاسخ به او گفته مىشد : خداى تو در راه است . اى موسى ! درخواست بزرگى كردى . « 2 »
مرحوم علّامه رحمه الله با صراحت تمام موضوعه بودن اين روايت را اعلام كرده است ؛ به اين دليل كه محتواى روايت با اصول و مبانى مسلم برگرفته از كتاب و سنّت ناسازگار است .
عبارت ايشان چنين است :
والرواية موضوعة ، و ماتشمل عليه لايقبل الانطباق على شىء من مسلمات الأُصول المتخذة من الكتاب و السنة . « 3 »
هامش
( 1 ) . همان ، ص 258
( 2 ) . همان ، ص 259 - 260
( 3 ) . همان ، ص 260