از اين روايت دو نكته به دست مىآيد :
اوّلًا ؛ آيهء
« ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ
. . . » مخصوص مؤمنان است ؛ يعنى كيفر دهى در دنيا در اثر گناه ويژهء مؤمنان است .
ثانياً ؛ تمام گناهان مؤمنان بخشيده شده است . بنابراين ، مؤمنان در برزخ و قيامت كيفر نخواهند ديد ؛ زيرا طبق معنايى كه روايت از آيه ارائه داده است ، با گناه مؤمنان منحصراً دو گونه معامله مىشود : يا در همين دنيا كيفر گناه خود را با روبه رو شدن با مصائب مىبينند يا گناه آنها آمرزيده خواهد شد .
بنابراين ، بر اساس كرامت و عدالت الهى مؤاخذه پس از بخشش و يا مؤاخذه پس از مؤاخذه در برزخ يا قيامت مردود است .
مرحوم علّامه از سه جهت متن اين روايت را مورد نقادى قرار داده است .
الف ) اين آيه در سياقى است كه خطاب آن عام بوده و شامل مؤمن و كافر مىشود .
بنابراين ، اختصاص آيه به مؤمنان - كه از محتواى روايت مستفاد است - مردود است .
ب ) روايت با ظواهر بسيارى از آيات كه جايگاه كيفر و پاداش اعمال را آخرت دانسته مخالف است .
ج ) روايت فوق با سنّت قطعى منافات دارد . « 1 » در اين باره آورده است : اشكال ديگر اين روايت تعارض آن با روايات فراوانى است كه شايد در حد تواتر معنوى باشد و اعلام مىكند كه برخى از مؤمنان در قبر يا در آخرت عذاب و عقوبت مىبيند . « 2 »
معيار سوم : مبانى برگرفته از كتاب و سنّت
قرآن به تنهايى يا در كنار سنّت گاهى مبانى و اصولى كلى را به دست مىدهد كه براى شناخت عميقتر دين و تحليل نظرگاهها بسيار نقش آفرين است . اين مبانى تنها براى كسانى قابل دسترسى است كه با نگاه روشن و بدون تأثر و رنگ پذيرى از نظرگاههاى مختلف در هر دو منبع كتاب و سنّت به جولان همه جانبه پرداخته باشند . اين مبانى براى بازشناخت روايات صحيح از سقيم نيز كارساز است . تفاوت اين معيار با دو معيار قرآن و سنّت در دو چيز است :
هامش
( 1 ) . همان ، ج 18 ، ص 70
( 2 ) و . همان ، ص 71