1 . اين معيار با توجه به اتكا داشتن بر هر دو منبع كتاب و سنّت در مقايسه با هر يك از آنها بهطور على حده از اتقان بيشترى برخوردار است . اين بدان معناست كه وقتى سنّت با همسويى با قرآن مبنا و اصلى را به دست مىدهد ، در حقيقت دلالت ظاهر كتاب را تقويت كرده و جايى براى هيچگونه شك و شبهه در چگونگى برداشت از ظاهر قرآن را باقى نمىگذارد .
2 . مبانى ادعا شده ممكن است بر هيچ آيه يا سنّت مشخص تكيه نداشته باشد ؛ نظير تواتر اجمالى يا به عنوان مثال فرا زمانى بودن فطرت كه مرحوم علّامه از آن به عنوان مبناى برگرفته از كتاب و سنّت ياد كرده و در نقد روايات بهره جسته ، مستند بر ظاهر هيچ آيه يا روايتى نيست . لذا خود ايشان از اين معيار به عنوان مبانى و اصول برگرفته از كتاب و سنّت ياد كرده است .
1 . فرا زمانى بودن لوازم فطرت
سيوطى از حضرت امير عليه السلام ذيل آيهء شريفهء
« الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ »
روايت كرده كه آن حضرت فرموده است : « نزلت هذه الآية فى ابراهيم و أصحاب خاصة ليس فى هذه الامة ؛ اين آيه در حق ابراهيم و اصحاب او نازل شده است و مربوط به امّت اسلامى نمىباشد . » « 1 »
بر اساس اين روايت كسانى كه جزء امّت پيامبر صلى الله عليه و آله محسوب مىشوند مؤمنانى هستند كه ايمان خود را با ظلم مىآميزند ؛ اما در ميان امّت ابراهيم عليه السلام مؤمنان در مرتبهاى از كمال بودند كه هرگز ايمانشان را با ظلم مخلوط نمىكردند . مرحوم علّامه رحمه الله مدعى است اين روايات با اصول و مبانى كلى كه از كتاب و سنّت قابل استخراج است نمىسازد :
ظاهر روايت با اصول كلى استخراج شده از كتاب و سنّت ناسازگار است ؛ زيرا آيهء فوق ناظر به حكم خاصى نيست كه اختصاص به امّتى غير از امّت ديگر داشته باشد . بسان احكام فرعى تشريعى كه ممكن است اختصاص به زمانى خاص داشته باشد ؛ اما ايمان و اثرى كه مراتب ايمان دارد و نيز ظلم و اثر سوئى كه مراتب آن بر ايمان مىگذارد . امرى است كه در فطرت
هامش
( 1 ) . همان ، ج 7 ، ص 211