آن بر نفس و به توسط نفس بر ديگر اشياء طبيعى حيات مىكند ، و اوست آن كسى كه خير محض است .
لوازم و نتايج قاعده بسيط الحقيقه در شناختشناسى فلسفى
[ اتحاد نفس با قواى خود ]
چون نفس انسانى مجرد و بسيط است داراى سه منشاء وجودى است كه عبارتند از :
الف ) منشأى تجرد تام يا مقام عقلى ؛
ب ) منشأى خيالى ؛
ج ) منشأى حسى .
نفس انسانى داراى قواى تحريكى و ادراكى است و نفس انسانى از حيث بسيط بودن ، اوّلًا متجلى به تجلى عقلى است و پس از آن متنزّل در مقام خيال و برزخى است و پس از آن متجلى در حسّ است ؛ يعنى همان تعقل و تخيّل و احساس كننده همگى نفس است و نفس با حفظ مقام بساطت خود متجلى در كسوت عوالم عقلى و خيالى و حسّى است . مرحوم ملاصدرا از سه طريق ( معلوم ، عالم و علم ) به استدلال بر كل القوى بودن نفس پرداخته و گاهى آن را مثال و مرقات شناخت حق و ارتباط او با صفات و افعالش دانسته و گاهى حق را دليل بر كل القوى بودنِ نفس مىداند . « 1 »
* از ثمرات ديگر قاعده بسيط الحقيقه ، مسأله وحدت در عين كثرت و بالعكس و مسأله اجتماع جميع اقسام تشكيك ( عامى ، خاصى ، خاص الخاص ، اخص الخواص ، خلاصه صفاء خاص الخاص و صفاء خلاصه اخص الخواص ) و اشتراك معنوى در عين اشتراك لفظى در صفات خالق و مخلوق است ، كه از حوصلهء اين مقاله مختصر خارج است و تفصيل آن توسط نگارنده در رسالهاى جداگانه مبرهن گرديده است . « 2 »
[ جبر و تفويض و امر بين الأمرين و تفسير آن بر اساس قاعده بسيط الحقيقه ]
در اين مسأله كه فعل انسان واقعاً منتسب به حقّ تعالى يا به عبد يا به هر دو ، نزاعهاى
هامش
( 1 ) . اسفار ، ج 8 ، ص 223 - 224
( 2 ) . بررسى قاعده بسيط الحقيقه ، تاريخچه ، نتايج و لوازم آن توسط نگارنده